Rozdział  3

Karma-yoga

03.01*

arjuna uvaca

jyayasi cet karmanas te    mata buddhir janardana

tat kim karmani ghore mam    niyojayasi keśava

keśava - O Krsno. arjunah uvaca - Arjuna rzekł; jyayasi - lepiej; cet - jeśli; karmanah - niż czyn przynoszący owoce; te - przez Ciebie; mata - jest uważany; buddhih - inteligencja; janardana - O Krsno; tat - zatem; kim - dlaczego; karmani - w działaniu; ghore - okropnie; mam - mnie; niyojayasi - angażujesz;

03.01   Arjuna rzekł: O Janardano, o Keśavo, dlaczego usilnie nakłaniasz mnie do tej ohydnej wojny, skoro uważasz, że inteligencja lepsza jest niż czyn przynoszący owoce?

03.01 Znaczenie:   W poprzednim rozdziale Najwyższa Osoba Boga, Śri Krsna – w intencji uwolnienia Swojego bliskiego przyjaciela Arjuny z oceanu materialnego smutku – bardzo dokładnie opisał konstytucję duszy. I polecona tam została droga realizacji duchowej: buddhi-yoga, czyli świadomość Krsny. Czasami świadomość Krsny jest błędnie uważana za bezczynność. Ten, kto posiada takie błędne zrozumienie, często chroni się w jakimś zacisznym miejscu, aby tam, przez intonowanie Jego świętych imion, stać się w pełni świadomym Krsny. Jednakże bez wyszkolenia w filozofii świadomości Krsny, takie intonowanie w zacisznym miejscu, gdzie można jedynie zdobyć tani podziw niewinnej publiczności, nie jest polecane. Arjuna również myślał o świadomości Krsny albo o buddhi-yodze, czyli inteligencji w duchowym postępie wiedzy, jako o wycofaniu się z aktywnego życia i praktykowaniu pokut i wyrzeczeń w jakimś odosobnionym miejscu. Innymi słowy, chciał on zręcznie uniknąć walki, używając jako wytłumaczenia świadomości Krsny. Ale jako szczery uczeń przedstawił całą sprawę swojemu mistrzowi duchowemu i zapytał Krsnę o najlepszy dla siebie sposób postępowania. W odpowiedzi Pan Krsna dokładnie wytłumaczył mu, w tym Trzecim Rozdziale, karma-yogę, czyli pracę w świadomości Krsny.

03.02*

vyamiśreneva vakyena    buddhim mohayasiva me

tad ekam vada niścitya    yena śreyo 'ham apnuyam

vyamiśrena - przez dwuznaczne; iva - z pewnością; vakyena - słowa; buddhim - inteligencja; mohayasi - oszałamiasz; iva - z pewnością; me - moje; tat - zatem; ekam - tylko jeden vada - proszę, powiedz; niścitya - zapewniając; yena - przez które; śreyah - prawdziwa korzyść; aham - ja; apnuyam - mogę mieć.

03.02   Moja inteligencja zwiedziona została przez Twoje dwuznaczne nauki. Proszę zatem, powiedz mi wyraźnie, co jest dla mnie najlepsze.

03.02 Znaczenie:  W rozdziale poprzednim, będącym wstępem do Bhagavad-gity, wytłumaczone zostały różne ścieżki, takie jak sankhya-yoga, buddhi-yoga, kontrola zmysłów przez inteligencję, praca wolna od pragnienia zysku oraz pozycja neofity. Wszystko to zostało przedstawione w sposób niesystematyczny. Dla zrozumienia i działania konieczne byłoby bardziej zwięzłe przedstawienie ścieżki. Arjuna pragnął wyjaśnić te na pozór zawiłe sprawy, tak aby każdy prosty człowiek mógł przyjąć je bez błędnej interpretacji. Mimo iż wprowadzenie Arjuny w zakłopotanie, poprzez jakąś żonglerkę słowną, nie było intencją Krsny, niemniej jednak Arjuna nie zrozumiał na czym polega proces świadomości Krsny – na bierności czy aktywnej służbie? Innymi słowy, swoimi pytaniami wyjaśnia on wszystkim poważnym uczniom, którzy pragną zrozumieć tajemnicę Bhagavad-gity, na czym polega ścieżka świadomości Krsny.

03.03*

śri-bhagavan uvaca

loke 'smin dvi-vidha nistha    pura prokta mayanagha

jnana-yogena sankhyanam    karma-yogena yoginam

śri-bhagavan uvaca - Najwyższa Osoba Boga rzekł; loke - w świecie; asmin - to; dvi-vidha - dwa rodzaje; nistha - wiara; pura - uprzednio; prokta - zostało powiedziane; maya - przeze Mnie; anagha - O bezgrzeszny, jnana-yogena - przez łączący proces wiedzy, sankhyanam - filozofów empiryków; karma-yogena - przez łączący proces oddania; yoginam - wielbicieli.

03.03   Najwyższa Osoba Boga rzekł: O bezgrzeszny Arjuno, wytłumaczyłem ci już uprzednio, że są dwie klasy ludzi usiłujących zrealizować duszę. Niektórzy bardziej skłonni są do poznania jej drogą empirycznych, filozoficznych spekulacji, inni natomiast poprzez pracę w oddaniu.

03.03 Znaczenie:  W 39 wersecie Rozdziału Drugiego Pan wytłumaczył dwa procesy, mianowicie sankhya-yogę i karma-yogę, czyli buddhi-yogę. W tym wersecie Pan tłumaczy to wyraźniej. Sankhya-yoga, czyli analityczne studium natury ducha i materii, jest podstawowym zajęciem dla osób, które mają skłonności do spekulowania i poznawania rzeczy poprzez wiedzę eksperymentalną i filozofię. Drugi rodzaj ludzi, tak jak to zostało przedstawione w 61 wersecie Rozdziału Drugiego, pracuje w świadomości Krsny. Pan również oznajmia w wersecie 39, że poprzez pracę według zasad buddhi-yogi, czyli świadomości Krsny, można uwolnić się z więzów działania; i co więcej, w metodzie tej nie ma żadnych słabych punktów. Ta sama zasada dokładniej została wytłumaczona w wersecie 61 – mianowicie, że tą buddhi-yogą jest całkowite zdanie się na Najwyższego (dokładniej, na Krsnę). W ten sposób bez trudu mogą być kontrolowane wszystkie zmysły. Zatem obie te yogi są współzależne, tak jak religia i filozofia. Religia bez filozofii jest sentymentem albo czasami fanatyzmem, podczas gdy filozofia bez religii jest spekulacją umysłową. Ostatecznym celem jest Krsna, ponieważ filozofowie szczerze poszukujący Prawdy Absolutnej dochodzą w końcu do świadomości Krsny. To również zostało oznajmione w Bhagavad-gicie. Cały ten proces polega na zrozumieniu właściwej pozycji duszy w stosunku do Duszy Najwyższej. Filozoficzna spekulacja, dzięki której można stopniowo dojść do świadomości Krsny, jest metodą pośrednią. Natomiast drugi proces bezpośrednio łączy nas ze wszystkim w świadomości Krsny. Z tych obu, lepszą jest ścieżka świadomości Krsny, gdyż nie polega ona na oczyszczaniu zmysłów poprzez proces filozoficzny. Świadomość Krsny jest sama w sobie procesem oczyszczającym, a dzięki prostej metodzie służby oddania jest jednocześnie łatwa i wzniosła.

03.04*

na karmanam anarambhan    naiskarmyam puruso 'śnute

na ca sannyasanad eva    siddhim samadhigacchati

na - nie; karmanam - nakazanych obowiązków; anarambhat - przez niewykonywanie; naiskarmyam - wolność od skutków działania; purusah - człowiek; aśnute - osiąga; na - ani; ca - również; sannyasanat - przez wyrzeczenie; eva - jedynie; siddhim - sukces; samadhigacchati - osiąga.

03.04   Nie można uwolnić się od skutków działania jedynie poprzez powstrzymywanie się od pracy ani osiągnąć doskonałości jedynie przez samo wyrzeczenie.

03.04 Znaczenie: Wyrzeczony porządek życia można przyjąć wtedy, gdy zostało się oczyszczonym poprzez wykonywanie określonego rodzaju obowiązków, które ustanowiono po to, aby oczyścić serce człowieka myślącego materialistycznie. Jeśli nie jest się oczyszczonym, nie można osiągnąć sukcesu jedynie przez bezpośrednie przyjęcie czwartego porządku życia, sannyasy (chociaż według filozofów empiryków, tylko przez przyjęcie sannyasy, czyli porzucenie czynności przynoszących owoce, można od razu stać się równym Narayanowi). Pan Krsna jednak nie potwierdza tej zasady. Sannyasa bez oczyszczenia serca jest jedynie zakłóceniem porządku społecznego. Z drugiej strony, jeśli ktoś angażuje się w transcendentalną służbę Pana, nawet nie wykonując nakazanych mu obowiązków, to Pan zaakceptuje każdy, nawet najmniejszy postęp na tej drodze (buddhi-yoga). Sv-alpam apy asya dharmasya trayate mahato bhayat. Zastosowanie się do tej zasady, nawet w niewielkim stopniu, umożliwia pokonanie wielkich trudności.

03.05*

na hi kaścit ksanam api    jatu tisthaty akarma-krt

karyate hy avaśah karma    sarvah prakrti-jair gunaih

na - ani nie; hi - z pewnością; kaścit - każdy; ksanam - chwila; api - również; jatu - w jakimkolwiek czasie; tisthati - pozostaje; akarma-krt - nie robiąc nic; karyate - zmuszone do działania; hi - z pewnością; avaśah - bezradnie; karma - praca; sarvah - wszystko; prakrti-jaih - zrodzony z gun natury materialnej; gunaih - przez cechy.

03.05   Wszyscy zmuszeni są do bezradnego działania odpowiednio do cech, które nabyli pod wpływem sił natury materialnej; dlatego nikt, nawet na chwilę, nie może powstrzymać się od zajęcia.

03.05 Znaczenie: Bezustanne działanie nie jest czymś właściwym dla istoty wcielonej, ale wynika ono z natury duszy. Bez obecności duszy, ciało materialne nie może się poruszać. Ciało jest jedynie martwym pojazdem wprowadzanym w ruch przez zawsze aktywną i nigdy nie przestającą działać duszę. Jeśli zatem dusza nie zostanie zaangażowana we właściwą pracę w świadomości Krsny, wtedy zostanie zaangażowana w zajęcia narzucone jej przez energię iluzoryczną. W kontakcie z energią materialną dusza przyswaja sobie gunę natury materialnej, i aby oczyścić ją z tych związków, konieczne jest zajęcie jej obowiązkami polecanymi w śastrach. Kiedy jednak jest zaangażowana w naturalne zajęcia w świadomości Krsny, wtedy dobre jest dla niej wszystko, cokolwiek jest ona w stanie zrobić. Zapewnia o tym Śrimad-Bhagavatam (1.5.17):

tyaktva sva-dharmam caranambujam harer

bhajann apakvo 'tha patet tato yadi

yatra kva vabhadram abhud amusya kim

ko vartha apto 'bhajatam sva-dharmatah

"Dla tego, kto przyjmuje świadomość Krsny – nawet jeśli nie wypełnia obowiązków polecanych w śastrach ani nie pełni służby oddania właściwie, i nawet jeśli potem upada z tego poziomu – nie ma żadnej straty ani zła. A kto przestrzega wszystkich zaleceń śastr w celu oczyszczenia się, jaki pożytek może mieć z tego, jeśli nie jest on świadomy Krsny?" Zatem proces oczyszczający ma służyć osiągnięciu najistotniejszej rzeczy – świadomości Krsny. Więc sannyasa, czy każdy inny proces oczyszczający, ma pomóc w osiągnięciu ostatecznego celu – stania się świadomym Krsny, bez czego wszystko uważane jest za niepowodzenie.

03.06*

karmendriyani samyamya    ya aste manasa smaran

indriyarthan vimudhatma    mithyacarah sa ucyate

karma-indriyani - pięć aktywnych narządów zmysłów; samyamya - kontrolując; yah - każdy, kto; aste - pozostaje; manasa - przez umysł; smaran - myśląc o; indriya-arthan - przedmioty zmysłów; vimudha - głupia; atma - dusza; mithya-acarah - oszust; sah - on; ucyate - jest nazywany.

03.06   Kto powstrzymuje zmysły i organy działania, ale którego umysł zaabsorbowany jest przedmiotami zmysłów, ten z pewnością okłamuje samego siebie i nazywany jest oszustem.

03.06 Znaczenie: Jest wielu oszustów, którzy odmawiają pracy w świadomości Krsny, ale urządzają pokazy medytacji, podczas gdy w rzeczywistości umysły ich zajęte są kontemplowaniem uciech zmysłowych. Tacy symulanci mogą również prowadzić jałowe dyskusje na tematy filozoficzne, mydląc oczy przemądrzałym adoratorom, ale według tego wersetu są oni największymi oszustami. Dla zadowolenia zmysłów można działać w jakimkolwiek charakterze w danym porządku społecznym; jeśli jednak ktoś przestrzega zasad i reguł swojego szczególnego stanu, wtedy może robić stopniowy postęp w oczyszczaniu swojej egzystencji. Kto natomiast jest yoginem na pokaz, podczas gdy w rzeczywistości poszukuje przedmiotów zadowalających zmysły, ten musi zostać nazwany największym oszustem, mimo iż czasami mówi na tematy filozoficzne. Jego wiedza nie ma żadnej wartości, gdyż efekty wiedzy takiego grzesznego człowieka zabierane są przez iluzoryczną energię Pana. Umysł takiego symulanta jest zawsze nieczysty i dlatego jego yoga medytacyjna na pokaz nie ma żadnej wartości.

03.07*

yas tv indriyani manasa    niyamyarabhate 'rjuna

karmendriyaih karma-yogam    asaktah sa viśisyate

yah - ten, kto; tu - ale; indriyani - zmysły; manasa - za pomocą umysłu; niyamya - regulując; arabhate - zaczyna; arjuna - O Arjuno; karma-indriyaih - przez aktywne narządy zmysłów; karma-yogam - oddanie; asaktah - wolny od przywiązań;sah - on; viśisyate - bez porównania lepszy.

03.07   Bez porównania lepszy jest ten, kto za pomocą umysłu szczerze usiłuje kontrolować aktywne zmysły i podejmuje karma-yogę (w świadomości Krsny), wolny od przywiązania.

03.07 Znaczenie:  Zamiast być pseudotranscendentalistą, ze względu na swoje rozwiązłe życie i uciechy zmysłowe, o wiele lepiej jest pozostać przy swoich własnych sprawach i wypełniać cel życia, którym jest uwolnienie się z materialnej niewoli i wejście w królestwo Boga. Pierwszym svartha-gati, czyli celem interesu własnego, jest osiągnięcie Visnu. Cały system varna i aśrama istnieje po to, aby pomóc nam w osiągnięciu tego celu życia. To przeznaczenie mogą również osiągnąć, przez systematyczną służbę oddania, osoby żyjące w małżeństwie. Można prowadzić kontrolowane życie, tak jak polecają to śastry, oraz kontynuować wykonywanie swoich zajęć bez przywiązywania się do ich efektów, i w ten sposób czynić postęp w realizacji duchowej. Każda szczera osoba, która stosuje się do tej metody, jest w bez porównania lepszym położeniu niż fałszywy symulant praktykujący spirytualizm na pokaz i wprowadzający w błąd niewinną publiczność. Szczery zamiatacz ulicy jest bez porównania lepszy od medytującego szarlatana, który praktykuje medytację tylko w celu zarobkowym.

03.08*

niyatam kuru karma tvam    karma jyayo hy akarmanah

śarira-yatrapi ca te    na prasiddhyed akarmanah

niyatam - nakazane; kuru - pełń; karma - obowiązki; tvam - ty; karma - praca; jyayah - lepsza; hi - z pewnością; akarmanah - niż brak pracy, śarira - cielesne; yatra - utrzymanie; api - nawet; ca - również; te - twój; na - nigdy, prasiddhyet - wykonywane; akarmanah - bez pracy.

03.08   Pełń swój przypisany obowiązek, gdyż działanie lepsze jest od bezczynu. Bez pracy człowiek nie jest w stanie nawet utrzymać swego fizycznego ciała.

03.08 Znaczenie: Jest wielu pseudo-medytatorów, którzy powołują się na swoje wyimaginowane wysokie pochodzenie, jak również wielu jest zawodowców, którzy fałszywie twierdzą, iż poświęcili wszystko dla postępu w życiu duchowym. Pan Krsna nie chciał, aby Arjuna został symulantem, ale aby pełnił on swoje obowiązki, tak jak zostało to ustanowione dla ksatriyów. Arjuna miał na utrzymaniu rodzinę i był dowódcą wojskowym. Dlatego lepiej było dla niego pozostać w takiej roli i pełnić swoje obowiązki religijne według zasad ustanowionych dla ksatriyów żyjących w małżeństwie. Takie czynności stopniowo oczyszczają serce zwykłego człowieka i uwalniają go od zanieczyszczeń materialnych. Pan ani też żadne objawione pisma religijne nigdy nie aprobują tzw. wyrzeczenia, praktykowanego w tym celu, aby żyć kosztem innych. Przede wszystkim, każdy musi pracować, aby utrzymać swoje ciało i duszę razem. Nie powinno się własnowolnie porzucać pracy bez uprzedniego oczyszczenia się ze skłonności do życia materialistycznego. Niewątpliwie każdy, kto znajduje się w tym świecie materialnym, posiada nieczyste skłonności do panowania nad naturą materialną, albo innymi słowy, do zadowalania zmysłów. Należy zatem uwolnić się od tego rodzaju skłonności. Ten, kto tego nie czyni na drodze nakazanych obowiązków, ten nie powinien nigdy próbować zostać tzw. transcendentalistą, porzucając pracę i żyjąc na koszt innych.

03.09*

yajnarthat karmano 'nyatra    loko 'yam karma-bandhanah

tad-artham karma kaunteya    mukta-sangah samacara

yajna-arthat - spełniana tylko ze względu na Yajnę, czyli Visnu; karmanah - niż praca; anyatra - w przeciwnym razie; lokah - świat; ayam - ten; karma-bandhanah - niewola przez pracę; tat - Jego; artham - dla; karma - praca; kaunteya - O synu Kunti; mukta-sangah - wolny od przywiązania; samacara - rób to doskonale.

03.09   Praca wykonywana być musi jako ofiara dla Visnu, w przeciwnym razie jest ona przyczyną niewoli w tym materialnym świecie. Dlatego, o synu Kunti, pełń swoje obowiązki dla Jego zadowolenia. W ten sposób zawsze pozostaniesz wolnym od przywiązań i niewoli.

03.09 Znaczenie: Skoro praca konieczna jest nawet dla prostego utrzymania ciała, obowiązki odpowiadające określonej pozycji społecznej i określonym kwalifikacjom zostały w ten sposób ustanowione, aby przez spełnianie ich mógł zostać osiągnięty cel. Yajna znaczy Pan Visnu albo spełnianie ofiary. Celem spełniania wszelkich ofiar jest zadowolenie Pana Visnu. Vedy nakazują: yajno vai visnuh. Innymi słowy, przez spełnianie określonych yajn albo przez bezpośrednie pełnienie służby oddania dla Pana Visnu osiągnięty zostaje ten sam cel. Świadomość Krsny jest zatem pełnieniem yajni i to poleca ten werset. Zadowalanie Visnu jest również celem instytucji varnaśrama: varna-aśramacaravata purusena parah puman; visnur aradhyate (Visnu Purana 3.8.8).

    Zatem pracować należy dla zadowolenia Visnu. Każda inna praca wykonana w tym świecie materialnym będzie przyczyną niewoli, gdyż zarówno dobra, jak i zła praca ma swoje następstwa, a wszelkie następstwa wiążą wykonawcę danej pracy z tym materialnym światem. Dlatego należy pracować w świadomości Krsny, dla zadowolenia Krsny (czyli Visnu). Działając w ten sposób, jest się w stanie wyzwolonym. Działanie takie jest wielką sztuką i na początku proces ten wymaga doświadczonego przewodnictwa. Dlatego należy działać bardzo starannie pod kierunkiem doświadczonego wielbiciela Krsny albo według bezpośrednich instrukcji Samego Pana Krsny (jak to było w przypadku Arjuny). Nie należy robić niczego dla zadowalania własnych zmysłów, a jedynie dla satysfakcji Krsny. Takie działanie nie tylko chroni przed następstwami pracy, ale również stopniowo wznosi daną osobę do płaszczyzny transcendentalnej służby miłości dla Pana, a sama ta służba może doprowadzić do królestwa Boga.

03.10*

saha-yajnah prajah srstva    purovaca prajapatih

anena prasavisyadhvam    esa vo 'stv ista-kama-dhuk

saha - razem z; yajnah - ofiary; prajah - pokolenia; srstva - stwarzając; pura - dawno temu;uvaca - powiedział; praja-patih - Pan stworzenia; anena - przez to; prasavisyadhvam - niech się wam coraz lepiej powodzi; esah - to; vah - wasze; astu - niech tak będzie; ista - wszystkiego, czego pożądacie; kama-dhuk - obdarowujący.

03.10   Na początku stworzenia Pan wszystkich istot wysłał generacje ludzi i półbogów, wraz z ofiarami dla Visnu, i pobłogosławił ich mówiąc: "Bądźcie szczęśliwi poprzez tę yajnę (ofiarę), albowiem spełniając ją, otrzymacie wszystko co konieczne jest do pomyślnego życia i osiągnięcia wyzwolenia."

03.10 Znaczenie:  Stworzenie świata materialnego przez Pana wszystkich istot (Visnu) jest szansą daną uwarunkowanym duszom, aby mogły powrócić do domu – z powrotem do Boga. Wszystkie żywe istoty wewnątrz tego materialnego stworzenia uwarunkowane są przez naturę materialną, a powodem tego jest zapomnienie o związku z Visnu, czyli Krsną, Najwyższą Osobą Boga. Zasady wedyjskie, jak oznajmia to Bhagavad-gita, mają pomóc nam w poznaniu tego wiecznego związku: vedaiś ca sarvair aham eva vedyah. Pan mówi, że celem Ved jest poznanie Jego. Hymny wedyjskie oznajmiają: patim viśvasyatmeśvaram. Zatem Panem żywych istot jest Najwyższa Osoba Boga, Visnu. Również w Śrimad-Bhagavatam (2.4.20) Śrila Śukadeva Gosvami określa Pana jako pati pod wieloma względami:

śriyah patir yajna-patih praja-patir

dhiyam patir loka-patir dhara-patih

patir gatiś candhaka-vrsni-satvatam

prasidatam me bhagavan satam patih

    Tym praja-pati jest Pan Visnu i to On jest Panem wszystkich żywych stworzeń, wszystkich światów i wszelkiego piękna. On jest obrońcą każdego. Pan stworzył ten materialny świat dla uwarunkowanych dusz, aby dać im możliwość nauczenia się jak pełnić yajne (ofiary) dla zadowolenia Visnu. To spełnianie yajni jest konieczne po to, aby mogły żyć tutaj wygodnie i bez trosk, a następnie, po utracie tego ciała materialnego, mogły wejść do królestwa Boga. Jest to cały plan dla uwarunkowanej duszy. Przez spełnianie yajni uwarunkowana dusza staje się stopniowo świadoma Krsny i święta pod każdym względem. Dla tego wieku Kali święte pisma wedyjskie polecają sarikirtana-yajnę (intonowanie świętych imion Boga). Ten transcendentalny system został zapoczątkowany przez Pana Caitanyę w celu wyzwolenia wszystkich ludzi w tym wieku. Sankirtana-yajna i świadomość Krsny dobrze łączą się ze sobą. Pan Krsna, pod postacią Swojego wielbiciela (jako Pan Caitanya), wspomniany jest w Śrimad-Bhagavatam (11.5.32) w następujący sposób, ze szczególnym nawiązaniem do sarikirtana-yajni:

krsna-varnam tvisakrsnam    sangopangastra-parsadam

yajnaih sankirtana-prayair    yajanti hi su-medhasah

  "W tym wieku Kali, ludzie obdarzeni dostateczną inteligencją będą wielbić Pana, otoczonego Jego towarzyszami, przez pełnienie sankirtana-yajni." Inne yajne polecane przez literaturę wedyjską nie są łatwe do spełnienia w tym wieku Kali, natomiast sankirtana-yajna jest łatwa i najdoskonalsza do wszystkich celów, jak przekonuje o tym również Bhagavad-gita (9.14).

03.11*

devan bhavayatanena    te deva bhavayantu vah

parasparam bhavayantah    śreyah param avapsyatha

devan - półbogowie; bhavayata - zadowoliwszy, anena - przez tę ofiarę; te - ci; devah - półbogowie; bhavayantu - zadowolą; vah - was; parasparam - wzajemnie; bhavayantah - zadowalając się nawzajem; śreyah - korzyść; param - najwyższa; avapsyatha - osiągniecie.

03.11   Półbogowie, usatysfakcjonowani ofiarami, zadowolą was również. I gdy w ten sposób będziecie wspomagać się nawzajem, zapanuje ogólna pomyślność.

03.11Znaczenie:  Półbogowie zostali upełnomocnieni do zarządzania sprawami materialnymi. Są oni niezliczonymi pomocnikami w różnych częściach ciała Najwyższej Osoby Boga i im powierzono zadanie zaopatrywania każdej żywej istoty w powietrze, światło i wodę oraz inne środki potrzebne do utrzymania ciała i duszy razem. To czy ich doznania są przyjemne czy przykre, zależy od spełniania yajni przez człowieka. Niektóre z yajni mają na celu zadowolenie określonych półbogów; ale nawet w tym wypadku Pan Visnu czczony jest jako główny odbiorca ofiar. Również Bhagavad-gita oznajmia, że wszelkie rodzaje yajni przyjmuje Sam Krsna: bhoktaram yajna-tapasam. Zatem głównym celem wszystkich yajni jest ostateczne zadowolenie yajna-pati. Kiedy yajne spełniane są doskonale, wtedy w naturalny sposób zadowalani są też półbogowie opiekujący się różnego rodzaju surowcami materialnymi, i dostarczają ich w obfitych ilościach.

    Spełnianie yajni przynosi wiele ubocznych korzyści, prowadząc ostatecznie do wyzwolenia z materialnej niewoli. Jak oznajmiają to Vedy, przez spełnianie yajni oczyszczone zostają wszystkie czynności: ahara-śuddhau sattva-śuddhih sattva-śuddhau dhruva smrtih smrti-lambhe sarva-granthinam vipramoksah. Przez spełnianie yajni poświęcone zostaje pożywienie, a przez spożywanie poświęconego pożywienia oczyszcza się samą egzystencję. Przez oczyszczenie egzystencji uświęcone zostają delikatne tkanki mózgu, a kiedy pamięć zostaje uświęcona, wtedy można myśleć o ścieżce wyzwolenia. A wszystko to razem prowadzi do świadomości Krsny, będącej ogromną potrzebą współczesnego społeczeństwa.

03.12*

istan bhogan hi vo deva    dasyante yajna-bhavitah

tair dattan apradayaibhyo    yo bhunkte stena eva sah

istan - pożądany, bhogan - potrzeby życia; hi - z pewnością; vah - wam; devah - półbogowie; dasyante - nagrodzą; yajna-bhavitah - będąc usatysfakcjonowanymi przez spełnianie ofiar, taih - przez nich; dattan - podarowane rzeczy, apradaya - bez ofiarowywania; ebhyah - tym półbogom; yah - ten, kto; bhunkte - korzysta; stenah - złodziej; eva - z pewnością; sah - on.

03.12   Odpowiedzialni za różne potrzeby życia, półbogowie, usatysfakcjonowani pełnieniem yajni (ofiar), dostarczą wszystkich rzeczy potrzebnych człowiekowi. Ale zaprawdę złodziejem jest ten, kto korzystając z tych darów, nie ofiarowuje ich z powrotem półbogom.

03.12 Znaczenie: Półbogowie są autoryzowanymi pośrednikami Najwyższej Osoby Boga, Visnu, zaopatrującymi człowieka w różne potrzebne mu rzeczy. Dlatego muszą być oni zadowalani spełnianiem określonych yajni. Vedy polecają różnego rodzaju yajne dla rożnych półbogów, jednak wszystkie one są ostatecznie ofiarowywane Najwyższej Osobie Boga. Pełnienie ofiar dla półbogów zaleca się tym, którzy nie są w stanie zrozumieć, kim jest Osoba Boga. Vedy polecają różnego typu yajne w zależności od różnych cech materialnych osób pełniących te ofiary. Na tych samych zasadach, mianowicie: odpowiednio do różnych kwalifikacji, oparte jest również czczenie różnych półbogów. Tym na przykład, którzy jedzą mięso, poleca się kult bogini Kali, upiornej formy natury materialnej, przed którą należy składać ofiary ze zwierząt Ale tym, którzy znajdują się pod wpływem guny dobroci, Vedy polecają transcendentalny kult Visnu. Stopniowa promocja do tej pozycji transcendentalnej jest ostatecznym celem wszystkich yajni. Dla zwykłego człowieka konieczne jest spełnianie przynajmniej pięciu yajni, znanych jako panca-maha-yajna.

    Należy wiedzieć jednakże, że wszystkie potrzeby życia w społeczeństwie ludzkim zaspokajane są przez półbogów, będących pośrednikami Pana. Nikt nie może stworzyć niczego sam. Weźmy na przykład wszelki pokarm spożywany przez społeczeństwo ludzkie. Na pokarm ten składają się: zboża, owoce, warzywa, mleko, cukier itd., (dla osób w gunie dobroci), oraz pożywienie tych, którzy nie są wegetarianami – to znaczy mięso itd. Człowiek nie jest w stanie wyprodukować żadnego z tych produktów. Jak również nie leży w możliwościach społeczeństwa ludzkiego wyprodukowanie ciepła, światła, wody, powietrza itd. – będących podstawowymi potrzebami życia. Gdyby nie Najwyższy Pan, nie byłoby światła słonecznego, światła księżyca, deszczu, wiatru itd. – bez których życie jest niemożliwe. Zatem jest to rzeczą oczywistą, że życie nasze zależne jest od rzeczy dostarczanych przez Pana. Nawet dla naszych przemysłowych przedsięwzięć musimy posiadać tak wiele różnych surowców, jak metal, siarkę, rtęć, mangan oraz wiele innych niezbędnych rzeczy. Wszystko to otrzymujemy od pośredników Pana, byśmy zrobili z nich właściwy użytek i abyśmy byli zdrowi i zdolni do samorealizacji, prowadzącej do ostatecznego celu życia – uwolnienia się od materialnej walki o egzystencję. Cel życia można osiągnąć przez pełnienie yajni. Jeśli jednak zapomnimy o tym celu i będziemy przyjmowali różne rzeczy od pośredników Pana jedynie dla zadowalania zmysłów, coraz bardziej uwikłując się w egzystencję materialną, co nie jest celem stworzenia, z pewnością będziemy złodziejami. Będziemy zatem musieli zostać ukarani przez prawa natury materialnej. Społeczeństwo złodziei nigdy nie może być szczęśliwe, jako że nie ma ono celu w życiu. Zatwardziali materialiści, których śmiało możemy nazwać złodziejami, nie mają ostatecznego celu życia. Nie posiadają również wiedzy o tym, w jaki sposób spełniać yajne. Nastawieni są jedynie na zadowalanie zmysłów. Pan Caitanya zapoczątkował najłatwiejszy sposób spełniania yajni, mianowicie sankirtana-yajnę, którą może spełniać każdy w tym świecie, kto przyjmie zasady świadomości Krsny.

03.13*

yajna-śistaśinah santo    mucyante sarva-kilbisaih

bhunjate te tv agham papa    ye pacanty atma-karanat

yajna-śista - pokarmu przyjętego po spełnieniu yajni; aśinah - jedzący, santah - wielbiciele; mucyante - uwalniają się od; sarva - wszystkich rodzajów; kilbisaih - grzechów; bhunjate - cieszą się; te - oni; tu - ale; agham - ciężkie grzechy; papah - grzesznicy, ye - którzy, pacanti - przygotowują pokarm; atma-karanat - dla zadowolenia zmysłów.

03.13   Wielbiciele Pana uwolnieni są od wszelkich grzechów, albowiem spożywają pokarm wpierw ofiarowany. Inni, którzy przygotowują pożywienie dla zadowolenia własnych zmysłów, zaprawdę jedzą tylko grzech.

03.13 Znaczenie: Jak opisuje to Brahma-samhita (5.38): premanjana-cchurita-bhakti-vilocanena santah sadaiva hrdayesu vilokayanti, wielbiciele Najwyższego Pana, czyli osoby świadome Krsny, nazywane są santa i zawsze pogrążone są one w miłości do Pana. Będąc zawsze w miłosnym związku z Najwyższą Osobą Boga, Govindą (obdarzającym wszelkimi przyjemnościami), albo Mukundą (wyzwolicielem), czyli Krsną (wszechatrakcyjną osobą), santowie nie mogą przyjąć niczego, nie ofiarowując tego wpierw Najwyższej Osobie. Dlatego wielbiciele tacy zawsze pełnią różnego rodzaju yajne w służbie oddania, takie jak śravanam, kirtanam, smaranam, arcanam itd., i spełnianie takich yajni trzyma ich z dala od wszelkiego rodzaju zanieczyszczeń pochodzących z grzesznych związków tego materialnego świata. Inni, którzy przygotowują pokarm dla siebie, czyli dla zadowalania zmysłów, nie tylko są złodziejami, ale spożywają również wszelkiego rodzaju grzechy. Jak ktoś może być szczęśliwy, jeśli jest jednocześnie złodziejem i grzesznikiem? Nie jest to możliwe. By uczynić ludzi szczęśliwymi pod każdym względem, trzeba nauczyć ich spełniania prostego procesu sankirtana-yajna, w pełnej świadomości Krsny. W przeciwnym razie nie będzie na świecie ani pokoju, ani szczęścia.

03.14*

annad bhavanti bhutani    parjanyad anna-sambhavah

yajnad bhavati parjanyo    yajnah karma-samudbhavah

annat - z ziarna; bhavanti - rosną; bhutani - ciała materialne; parjanyat - z deszczu; anna - ziarna służącego za pożywienie; sambhavah - produkcja; yajnat - spełnianie ofiar, bhavati - staje się możliwym; parjanyah - deszcze; yajnah - ze spełniania yajni; karma - przypisane obowiązki; samudbhavah - zrodzone z.

03.14   Wszystkie żyjące ciała utrzymują się przy życiu spożywając ziarno, ziarno z deszczu powstaje, deszcz ze spełniania yajni (ofiary), a yajna z pełnienia nakazanych obowiązków.

03.14 Znaczenie:  Śrila Baladeva Vidyabhusana, wielki komentator Bhagavad-gity, pisze w następujący sposób: 

ye indrady-angatayava-sthitam yajnam sarveśvaram visnum abhyarcya 

tac-chesam aśnanti tena tad deha-yatram sampadayanti, 

te santah sarveśvarasya yajna-purusasya bhaktah sarva-kilbisair 

anadi-kala-vivrddhair atmanu-bhava-prati-bandhakair nikhilaih papair vimucyante. 

Najwyższy Pan, który znany jest jako yajna purusa, czyli osobiście przyjmujący wszystkie ofiary, jest panem wszystkich półbogów, którzy Mu służą, tak jak różne części ciała służą całości. Półbogowie, jak Indra, Candra, Varuna itd., zostali wyznaczeni przez Niego do zarządzania sprawami materialnymi. Vedy zalecają spełnianie określonych ofiar dla zadowolenia tych półbogów, aby dostarczali powietrza, światła i wody w ilościach wystarczających dla wyprodukowania ziarna służącego za pożywienie. Jednak półbogowie, będący różnymi członkami Pana, czczeni są automatycznie przez wielbienie Pana Krsny. Nie ma więc specjalnej potrzeby, aby oddzielnie oddawać cześć półbogom. Dlatego też wielbiciele Pana w świadomości Krsny ofiarowują pożywienie Krsnie, i dopiero potem je spożywają. Jest to proces odżywiający ciało duchowo. Przez proces ten nie tylko uwalniają się od skutków swoich przeszłych grzechów, ale również uodporniają się na wszelkie nieczystości natury materialnej. Kiedy panuje epidemia jakiejś choroby, antyseptyczna szczepionka chroni od zachorowania na tę chorobę. Podobnie pożywienie ofiarowywane Panu Visnu i następnie przyjmowane przez nas, czyni nas dostatecznie odpornymi na schorzenia materialne, a ten, kto ciągle to praktykuje, nazywany jest wielbicielem Pana. Dlatego osoba świadoma Krsny, która spożywa tylko pokarm wpierw ofiarowany Panu, może zwalczyć wszelkie skutki swoich przeszłych materialnych skażeń, będących przeszkodami w postępie na drodze realizacji duchowej. Kto natomiast tego nie czyni, ten w dalszym ciągu powiększa ilość grzesznych czynów i w ten sposób przygotowuje sobie następne ciało, podobne ciałom świń i psów, aby odcierpieć skutki wszystkich swoich grzechów. Ten świat materialny pełen jest nieczystości, ale kto uodpornił się, przyjmując prasadam (pożywienie ofiarowane Visnu), ten bezpieczny jest wobec ataków choroby materialnej; podczas gdy ten, kto tego nie czyni, ulega skażeniu.

    Prawdziwym pożywieniem są zboża i warzywa. Ludzka istota spożywa różnego rodzaju ziarno, warzywa, owoce itd., a zwierzęta odpadki z ziarna, warzyw oraz trawę, rośliny itd. Od produkcji roślinnej uzależniony jest również człowiek, który przyzwyczajony jest do jedzenia mięsa. Więc ostatecznie uzależnieni jesteśmy od produktów rolnych, a nie od produkcji wielkich fabryk. Urodzaj w rolnictwie zależy od ilości deszczu, a deszcz kontrolowany jest przez takich półbogów, jak Indra, półbóg słońca, księżyca itd., będących sługami Pana. Pana zadowolić można ofiarami. Zatem ten, kto nie spełnia ich, znajdzie się w niedoli – takie jest prawo natury. Więc, aby uchronić się przynajmniej od niedoboru żywności, musimy spełniać yajnę, a szczególnie sarikirtana-yajnę, polecaną dla tego wieku.

03.15*

karma brahmodbhavam viddhi    brahmaksara-samudbhavam

tasmat sarva-gatam brahma    nityam yajne pratisthitam

karma - praca; brahma - z Ved; udbhavam - produkowana; viddhi - powinieneś wiedzieć; brahma - Vedy; aksara - z Najwyższego Brahmana (Osoby Boga); samudbhavam - bezpośrednio zamanifestowany; tasmat - dlatego; sarva-gatam - wszechprzenikający, brahma - transcendencja; nityam - wiecznie; yajne - w ofierze; pratisthitam - usytuowana.

03.15   Vedy nakazują uregulowane czynności, a Vedy wyjawione zostały bezpośrednio przez Najwyższą Osobę Boga. Zatem wszechprzenikająca Transcendencja jest wiecznie usytuowana w czynach ofiarnych.

03.15Znaczenie:  Werset ten mówi bardziej wyraźnie o yajnartha-karma, czyli o konieczności pracy jedynie dla zadowolenia Krsny. Jeśli mamy pracować dla zadowolenia yajna-purusy, Visnu, wtedy musimy działać zgodnie z instrukcjami Brahmana, czyli transcendentalnych Ved. Vedy są kodeksem zawierającym dyrektywy działania. Wszystko, co nie jest wykonywane zgodnie ze wskazówkami Ved, nazywa się vikarmą, czyli nieautoryzowanym, albo inaczej, grzesznym działaniem. Aby więc uchronić się od skutków swojej pracy, należy zawsze korzystać ze wskazówek Ved. Tak jak w zwykłym życiu musimy pracować zgodnie z poleceniami wydawanymi przez rząd danego państwa, tak też w swoim postępowaniu powinniśmy kierować się dyrektywami Pana, zarządzającego najwyższym państwem. Te dyrektywy umieszczone w Vedach zostały zamanifestowane bezpośrednio z oddechu Najwyższej Osoby Boga. Jest powiedziane: asya mahato bhutasya niśvasitam etad yad rg-vedo yajur-vedah sama-vedo 'tharva-ngirasah. "Cztery Vedy – mianowicie: Rg Veda, Yajur Veda, Sama Veda i Atharva Veda – wszystkie wyemanowały z oddechu potężnej Osoby Boga." (Brhad-aranyaka Upanisad 4.5.11 ) Pan, będąc wszechmocnym, może mówić poprzez oddech. Potwierdza to Brahma-samhita. Pan posiada tę wszechmoc, że jakimkolwiek ze Swoich zmysłów może wykonywać czynności każdego innego zmysłu. Innymi słowy, Pan może mówić poprzez Swój oddech oraz może zapładniać wzrokiem. Powiedziane jest, że rzucił On spojrzenie na prakrti (naturę materialną) i w ten sposób stworzył wszystkie żywe istoty. Po stworzeniu żywych istot, czy też zapłodnieniu nimi łona natury materialnej, pozostawił – w postaci mądrości wedyjskiej – Swoje wskazówki, w jaki sposób uwarunkowane dusze mogą powrócić do domu, z powrotem do Boga. Powinniśmy zawsze pamiętać, że wszystkie uwarunkowane dusze w tym materialnym świecie żądne są uciech materialnych. Wskazówki wedyjskie zostały więc ułożone w taki sposób, że pozwalają one zaspokoić te niemoralne pragnienia, a następnie, po skończeniu z tzw. radościami materialnymi, powrócić do Boga. Jest to szansa dla uwarunkowanych dusz na osiągnięcie wyzwolenia. Zatem uwarunkowane dusze muszą spróbować spełniać ten proces yajni przez stanie się świadomymi Krsny. Zasady świadomości Krsny mogą przyjąć nawet ci, którzy nie przestrzegali nakazów wedyjskich, a to zastąpi spełnianie wszystkich yajni czy karm.

03.16*

evam pravartitam cakram    nanuvartayatiha yah

aghayur indriyaramo    mogham partha sa jivati

evam - w ten sposób; pravartitam - ustanowione przez Vedy; cakram - cykl; na - nie; anuvartayati - przyjmuje; iha - w tym życiu; yah - ten, kto; agha-ayuh - którego życie pełne jest grzechów; indriya-aramah - usatysfakcjonowani zadowalaniem zmysłów; mogham - daremnie; partha - O synu Prthy (Arjuno); sah - on; jivati - żyje.

03.16   Mój drogi Arjuno, grzeszne życie wiedzie człowiek, który nie przestrzega nakazów spełniania ofiar ustanowionych przez Vedy, gdyż na próżno żyje ten, kto znajduje zadowolenie jedynie w uciechach zmysłowych.

03.16 Znaczenie:  Pan potępił tutaj filozofię czcicieli pieniądza, polegającą na ciężkiej pracy i zadowalaniu zmysłów. Dla tych, którzy chcą korzystać z uciech tego świata materialnego, bezwzględnie konieczny jest wyżej wymieniony system spełniania yajni. Kto nie praktykuje tego, bardzo ryzykuje swoim życiem, skazując się na coraz gorsze potępienie. Prawem natury, ta ludzka forma życia została szczególnie przeznaczona do samorealizacji w jakiejkolwiek z trzech dróg – mianowicie karma-yodze, jnana-yodze albo bhakti-yodze. Transcendentalista, który jest ponad występki i cnoty, nie musi surowo przestrzegać nakazów yajni, ale spełnianie ich konieczne jest – w celu oczyszczenia się – dla tych, którzy oddają się przyjemnościom zmysłowym. Istnieją zajęcia różnego rodzaju. Ci, którzy nie posiadają świadomości Krsny, niewątpliwie zaangażowani są w czynności wynikające ze świadomości zmysłowej; dlatego muszą oni spełniać również jakieś pobożne uczynki. System yajni zaplanowany został w taki sposób, aby osoby o świadomości zmysłowej mogły zaspokoić swoje pragnienia, bez uwikłania się w skutki swego działania dla zadowalania zmysłów. Pomyślność świata nie zależy od naszych własnych wysiłków, ale od podstawowych zarządzeń Najwyższego Pana, bezpośrednio realizowanych przez półbogów. Dlatego yajne bezpośrednio kierowane są do określonego półboga wspomnianego w Vedach. Pośrednio jest to praktykowanie świadomości Krsny, ponieważ gdy ktoś opanowuje spełnienie yajni, niewątpliwie staje się on świadomym Krsny. Jeśli jednak nie osiąga takiej świadomości, pomimo spełniania yajni, to przestrzegane przez niego zasady uważane są jedynie za kodeks moralny. Nie należy jednak ograniczać swojego postępu tylko do opanowania kodeksu moralnego, ale należy pójść dalej – osiągnąć świadomość Krsny.

03.17*

yas tv atma-ratir eva syad    atma-trptaś ca manavah

atmany eva ca santustas    tasya karyam na vidyate

yah - ten, kto; tu - ale; atma-ratih - czerpie przyjemność z jaźni; eva - na pewno; syat - pozostaje; atma-trptah - oświecony w swojej jaźni; ca - i; manavah - człowiek; atmani - w sobie; eva - jedynie; ca - i; santustah - całkowicie zaspokojony, tasya - jego; karyam - obowiązek; na - nie; vidyate - istnieje.

03.17   Kto jednak czerpie przyjemność z duszy jedynie, kto poświęcił ludzkie życie samorealizacji, raduje się w duchu i całkowicie jest nim napełniony – dla tego nie ma żadnych obowiązków.

03.17 Znaczenie:  Osoba w pełni świadoma Krsny i znajdująca całkowite zadowolenie w swoich czynach w świadomości Krsny, nie ma już więcej żadnych obowiązków do spełnienia. Dzięki tej swojej świadomości, bezustannie oczyszcza się ona z wszelkich bezbożnych czynów, tak skutecznie, jak gdyby spełniała wiele tysięcy yajni. W ten sposób oczyszczając swoją świadomość, staje się całkowicie pewna swojej wiecznej pozycji w związku z Najwyższym. Dzięki łasce Pana zostaje ona oświecona co do swojego obowiązku i dlatego nie ma już więcej żadnych zobowiązań w stosunku do nakazów wedyjskich. Taka świadoma Krsny osoba nie jest już dłużej zainteresowana czynnościami materialnymi i nie znajduje już przyjemności w takich rzeczach jak wino, kobiety i temu podobne namiętności.

03.18*

naiva tasya krtenartho    nakrteneha kaścana

na casya sarva-bhutesu    kaścid artha-vyapaśrayah

na - nigdy, eva - z pewnością; tasya - jego; krtena - przez pełnienie obowiązku; arthah - cel; na - nie; akrtena - nie pełniąc obowiązku;iha - w tym świecie; kaścana - cokolwiek; na - nigdy, ca - i; asya - jego; sarva-bhutesu - wśród wszystkich żywych istot; kaścit - żaden; artha - cel; vyapaśrayah - przyjmując schronienie w.

03.18   Samozrealizowana osoba nie ma żadnego celu do osiągnięcia w pełnieniu swoich przypisanych obowiązków ani też nie ma żadnego powodu, by ich nie pełnić. Nie musi też ona polegać na żadnej żywej istocie.

03.18Znaczenie:  Osoba samozrealizowana nie musi pełnić żadnego obowiązku, poza czynnościami w świadomości Krsny. Świadomość Krsny nie jest jednak biernością, jak wyjaśnią to następne wersety. Osoba świadoma Krsny nie przyjmuje schronienia u żadnej innej osoby – człowieka czy półboga. Cokolwiek czyni ona w świadomości Krsny, jest wystarczające do wywiązania się z jej obowiązków.

03.19*

tasmad asaktah satatam    karyam karma samacara

asakto hy acaran karma   param apnoti purusah

tasmat - zatem; asaktah - bez przywiązania; satatam - bezustannie; karyam - jako obowiązek; karma - praca; samacara - wykonuj; asaktah - bez przywiązania; hi - z pewnością; acaran - wykonując; karma - praca; param - Najwyższy, apnoti - osiąga; purusah - człowiek.

03.19   Należy zatem pełnić swój obowiązek bez przywiązywania się do owoców swojej pracy, gdyż przez pracę wolną od przywiązania osiąga się Najwyższego.

03.19 Znaczenie: Najwyższym dla wielbicieli jest Osoba Boga, dla impersonalistów zaś – wyzwolenie. Kto zatem pracuje dla Krsny, czyli w świadomości Krsny, pod właściwym przewodnictwem i bez przywiązywania się do owoców swojej pracy, ten niewątpliwie robi postęp na drodze do osiągnięcia najwyższego celu życia. Arjuna otrzymał polecenie, aby walczył w bitwie na polu Kuruksetra za sprawę Krsny, takie bowiem było życzenie Krsny. Bycie człowiekiem dobrym czy łagodnym jest sprawą osobistego przywiązania, ale działanie dla Najwyższego jest działaniem wolnym od przywiązania do rezultatów swojego wysiłku. Jest to działanie w najwyższym stopniu doskonałe i takie działanie poleca Najwyższa Osoba Boga – Śri Krsna.

    Rytuały wedyjskie, jak na przykład nakazane ofiary, spełniane są w celu oczyszczenia się z niepobożnych czynów, które dokonywane były dla zadowalania zmysłów. Natomiast działanie w świadomości Krsny jest transcendentalne w stosunku do skutków zarówno dobrej, jak i złej pracy. Osoba świadoma Krsny nie przywiązuje się do rezultatów swojego działania i działa jedynie z ramienia Krsny. Angażuje się ona w rożnego rodzaju czynności, ale jest całkowicie wolna od przywiązania.

03.20*

karmanaiva hi samsiddhim    asthita janakadayah

loka-sangraham evapi    sampaśyan kartum arhasi

karmana - przez pracę; eva - nawet; hi - z pewnością; samsiddhim - w doskonałości; asthitah - usytuowani; janaka-adayah - Janaka i inni królowie; loka-sangraham - ogół ludzkości; eva api - również; sampaśyan - rozważając; kartum - działać; arhasi - zasługujesz.

03.20   Nawet królowie, tacy jak Janaka i inni, osiągnęli doskonałość przez pełnienie swoich przypisanych obowiązków. Powinieneś zatem wykonywać swoje pracę, dając tym przykład ogółowi ludzkości.

03.20 Znaczenie: Królowie, jak Janaka i inni, wszyscy byli duszami zrealizowanymi. Nie musieli zatem pełnić obowiązków nakazywanych przez Vedy. Niemniej jednak czynili to po to, aby dać przykład ogółowi ludzkości. Janaka był ojcem Sity i teściem Pana Śri Ramy. Będąc wielkim wielbicielem Pana, zajmował on pozycję transcendentalną, ale ponieważ był królem Mithili (część prowincji Bihar w Indiach), musiał nauczać swoich poddanych jak wypełniać nakazane im obowiązki. Pan Krsna i Arjuna, wieczny przyjaciel Pana, nie musieli walczyć w bitwie pod Kuruksetrą, ale walczyli po to, aby nauczyć ludzi, że użycie siły konieczne jest tam, gdzie zawodzą dobre argumenty. Przed bitwą na polu Kuruksetra, strona Krsny (łącznie z Najwyższą Osobą Boga) uczyniła wszystko, aby uniknąć walki, jednak strona przeciwna zdecydowana była walczyć. Walka była więc koniecznością, gdyż była to walka o słuszną sprawę. Chociaż osoba świadoma Krsny może nie być zainteresowana tym światem, to jednak pracuje ona, aby uczyć ludzi jak żyć i jak postępować. Osoby doświadczone w świadomości Krsny mogą działać w taki sposób, aby służyć za przykład innym, i to tłumaczy werset następny.

03.21*

yad yad acarati śresthas    tat tad evetaro janah

sa yat pramanam kurute    lokas tad anuvartate

yat yat - cokolwiek; acarati - czyni on; śresthah - szanowany przywódca; tat - to; tat - i tylko to; eva - na pewno; itarah - zwykła; janah - osoba; sah - on; yat - każdy...jaki; pramanam - przykład; kurute - spełnia; lokah - cały świat; tat - to; anuvartate - naśladuje.

03.21   Cokolwiek by nie uczynił wielki człowiek, zwykli ludzie podążą w jego ślady. Standard, jaki ustanawia swoim przykładnym zachowaniem, przyjmuje cały świat.

03.21 Znaczenie: Ogół ludzi zawsze potrzebuje jakiegoś przywódcy, który potrafi uczyć poprzez swoje zachowanie. Żaden przywódca nie może oduczyć ludzi palenia, jeśli sam pali. Pan Caitanya powiedział, że nauczyciel powinien zachowywać się właściwie nawet przed tym, zanim zacznie nauczać. Kto naucza w ten sposób, ten nazywany jest acaryą, czyli nauczycielem idealnym. Aby zatem nauczać przeciętnego człowieka, nauczyciel musi przestrzegać nakazów śastr (pism świętych). Nie może on stwarzać praw, które nie są zgodne z zasadami pism objawionych. Pisma objawione, jak Manu-samhita i inne podobne, uważane są za księgi wzorcowe dla społeczeństwa ludzkiego, według których to społeczeństwo powinno postępować. Nauki przywódców społecznych powinny opierać się na zasadach tych wzorcowych pism. Jeśli ktoś pragnie uczynić postęp, musi przestrzegać takich wzorcowych zasad, tak jak praktykują to wielcy nauczyciele. Potwierdza to również Śrimad-Bhagavatam oznajmiając, że należy brać przykład z wielkich wielbicieli, gdyż taki jest sposób na zrobienie postępu na ścieżce realizacji duchowej. Król albo głowa państwa, ojciec i nauczyciel, wszyscy uważani są za naturalnych przywódców ogółu niewinnych podopiecznych i jako tacy są za nich odpowiedzialni. Dlatego muszą być oni obeznani z wzorcowymi księgami, będącymi kodeksami moralności i życia duchowego.

03.22*

na me parthasti kartavyam    trisu lokesu kincana

nanavaptam avaptavyam    varta eva ca karmani

na - nie; me - Mój; partha - O synu Prthy, asti - jest; kartavyam - nakazany obowiązek; trisu - w trzech; lokesu - systemy planetarne; kincana - żaden; na - nic; anavaptam - w potrzebie; avaptavyam - do zyskania; varte - jestem zaangażowany, eva - z pewnością; ca - również; karmani - w nakazanym obowiązku.

03.22   O synu Prthy, nie ma dla Mnie żadnego obowiązku we wszystkich trzech systemach planetarnych. Nie potrzebuję niczego ani też nie muszę niczego zdobywać – a pomimo to pełnię nakazane obowiązki.

03.22 Znaczenie: Najwyższa Osoba Boga opisany jest w literaturze wedyjskiej jak następuje:

tam iśvaranam paramam maheśvaram

tam devatanam paramam ca daivatam

patim patinam paramam parastad

vidama devam bhuvaneśam idyam

na tasya karyam karanam ca vidyate

na tat-samaś cabhyadhikaś ca drśyate

parasya śaktir vividhaiva śruyate

svabhaviki jnana-bala-kriya ca

  "Najwyższy Pan kontroluje wszystkich innych kontrolujących i jest On największym spośród wszelkich przywódców planet. Wszyscy znajdują się pod Jego kontrolą i tylko On wyposaża każdą żywą istotę w jakąś szczególną siłę. Żywe istoty nie są najwyższymi. Jest On wielbiony przez wszystkich półbogów i jest najwyższym władcą spośród wszystkich władców. Jest On zatem transcendentalny w stosunku do wszystkich przywódców i kontrolerów materialnych i wielbiony jest przez wszystkich. Nikt Go nie przewyższa i On jest najwyższą przyczyną wszystkich przyczyn.

    "Nie posiada On formy cielesnej takiej, jaką posiada każda żywa istota. Nie ma różnicy pomiędzy Jego ciałem a Jego duszą. Jest On absolutnym. Wszystkie Jego zmysły są transcendentalne i którykolwiek z Jego zmysłów może pełnić funkcje wszystkich innych zmysłów. Zatem nikt nie jest większy od Niego ani Jemu równy. Jego moce są różnorodne i wskutek tego czyny Jego spełniane są automatycznie w naturalnej kolejności." (Śvetaśvatara Upanisad 6.7-8)

    Skoro wszystko znajduje się w pełnej obfitości w Osobie Boga i istnieje w Nim w pełnej prawdzie, Najwyższa Osoba Boga nie ma żadnego obowiązku do spełnienia. Komu niezbędne są jakieś rezultaty pracy, ten ma pewien przydzielony obowiązek. Ten natomiast, dla którego nie ma nic do zdobycia w trzech systemach planetarnych, z pewnością nie ma żadnego obowiązku. A jednak Pan Krsna zaangażował się w bitwę na polu Kuruksetra jako przywódca ksatriyów, gdyż obowiązkiem ksatriyów jest ochrona nękanych. Mimo iż nie obowiązują Go żadne nakazy pism objawionych, nie czyni On niczego, co byłoby przeciwko tym nakazom.

03.23*

yadi hy aham na varteyam    jatu karmany atandritah

mama vartmanuvartante    manusyah partha sarvaśah

yadi - jeśli; hi - z pewnością; aham - Ja; na - nie; varteyam - w ten sposób się angażuję; jatu - zawsze; karmani - w spełnianie nakazanych obowiązków; atandritah - z dużą starannością; mama - Moja; vartma - ścieżka; anuvartante - podążyliby, manusyah - wszyscy ludzie; partha - O synu Prthy; sarvaśah - pod każdym względem.

03.23   Gdyż gdybym Ja kiedykolwiek zaprzestał starannego pełnienia nakazanych obowiązków, o Partho, wszyscy ludzie z pewnością poszliby za Moim przykładem.

03.23 Znaczenie:  Aby utrzymać równowagę i spokój w społeczeństwie dla jego postępu w życiu duchowym, istnieją pewne tradycyjne zwyczaje rodzinne przeznaczone dla każdego cywilizowanego człowieka. Mimo iż zwyczaje takie obowiązują dusze uwarunkowane, a nie Pana Krsnę, to ponieważ przyszedł On w celu zaprowadzenia pewnych zasad religijnych, Sam również stosował się do nich. Gdyby tego nie robił, prości ludzie poszliby za Jego przykładem, jako że jest On najwyższym autorytetem. Ze Śrimad-Bhagavatam wiadomo, że Pan Krsna spełniał wszystkie obowiązki religijne, w domu i poza nim, tak jak wymagane jest to od głowy rodziny.

03.24*

utsideyur ime loka    na kuryam karma ced aham

sankarasya ca karta syam    upahanyam imah prajah

utsideyuh - zostałyby doprowadzone do ruiny; ime - wszystkie te; lokah - światy; na - nie; kuryam - spełniam; karma - nakazane obowiązki; cet - jeśli; aham - Ja; sankarasya - niepożądanej populacji; ca - i; karta - stworzyciel; syam - byłbym; upahanyam - zniszczyłbym; imah - wszystkie te; prajah - żywe istoty.

03.24   Gdybym nie pełnił nakazanych obowiązków, wszystkie te światy obróciłyby się w ruinę. Byłbym również przyczyną powstania niepożądanej populacji, i w ten sposób zakłóciłbym pokój wszystkim żywym istotom.

03.24 Znaczenie: Varna-sankara jest to niepożądana populacja, która jest przyczyną niepokojów w społeczeństwie. Aby zapobiec takim zakłóceniom, istnieją określone prawa i przepisy, dzięki którym społeczeństwo może osiągnąć natychmiastowy spokój i jedność, sprzyjające postępowi w życiu duchowym. Kiedy Pan Krsna zstępuje w ten świat, ma On oczywiście do czynienia z tymi nakazami i przepisami po to, aby utrzymać prestiż i potwierdzić konieczność i wagę takiego postępowania. Pan jest ojcem wszystkich żywych istot i gdyby te żywe istoty zostały zwiedzione, pośrednio odpowiedzialność spadłaby na Pana. Kiedykolwiek więc ma miejsce ogólne lekceważenie zasad i nakazów pism, Pan osobiście zstępuje i naprowadza społeczeństwo na właściwą drogę. Powinniśmy jednak zwrócić uwagę na to, że chociaż musimy iść za przykładem Pana, to jednak nie możemy Go imitować. Podążanie za Jego przykładem i imitowanie Go – to dwie zupełnie różne rzeczy. Nie jesteśmy w stanie podnieść Wzgórza Govardhana, tak jak to On uczynił w Swoim dzieciństwie. Nie jest to możliwe dla żadnej żywej istoty. Musimy stosować się do Jego nauk, ale nigdy nie wolno nam Go imitować. Potwierdza to Śrimad-Bhagavatam (10.33.30-31):

naitat samacarej jatu    manasapi hy aniśvarah

vinaśyaty acaran maudhyad    yatha 'rudro 'bdhi-jam visam

iśvaranam vacah satyam    tathaivacaritam kvacit

tesam yat sva-vaco-yuktam    buddhimams tat samacaret

  "Należy stosować się do nauk Pana i Jego upoważnionych sług. Wszystkie ich instrukcje są korzystne dla nas i każda inteligentna osoba będzie im posłuszna. Należy jednak wystrzegać się prób imitowania ich działania. Nie powinniśmy próbować imitować Pana Śivy w jego wypiciu oceanu trucizny."

    Powinniśmy zawsze brać pod uwagę pozycję iśvar, czyli tych, którzy rzeczywiście mogą kontrolować ruch słońca i księżyca. Nie posiadając ich sił, nie możemy imitować tych potężnych iśvar. Pan Śiva mógł wypić cały ocean trucizny, natomiast jeśli jakiś zwykły człowiek spróbuje wypić nawet niewielką ilość takiej trucizny, będzie to samobójstwem. Jest wielu pseudo-wielbicieli Pana Śivy, którzy folgują sobie w paleniu ganjy (marihuany) i podobnie toksycznych narkotyków. Zapominają o tym, że przez takie imitowanie czynów Pana Śivy znacznie przybliżają swoją śmierć. Istnieją również pseudo-wielbiciele Pana Krsny, którzy pragną naśladować Pana w Jego rasa-lila, czyli tańcu miłości, zapominając o tym, że nie są w stanie podnieść Wzgórza Govardhana. Zatem lepiej nie imitować potężnych, ale po prostu przestrzegać ich instrukcji. Nie należy również próbować zajmować ich pozycji, jeśli nie posiada się ich kwalifikacji. Jednakże istnieje tak wiele "inkarnacji" Boga nie posiadających mocy Najwyższej Osoby.

03.25*

saktah karmany avidvamso    yatha kurvanti bharata

kuryad vidvams tathasaktaś    cikirsur loka-sangraham

saktah - będąc przywiązanym; karmani - w nakazanych obowiązkach; avidvamsah - ignoranci; yatha - tak bardzo jak; kurvanti - czynią; bharata - O potomku Bharaty; kuryat - musi robić; vidvan - uczony; tatha - w ten sposób; asaktah - bez przywiązania; cikirsuh - pragnąc prowadzić; loka-sangraham - ogół ludzkości.

03.25   Tak jak nie mający wiedzy pełnią swoje obowiązki, przywiązując się jednakże do ich rezultatów, podobnie może działać człowiek uczony, ale bez tego przywiązania, mając na celu prowadzenie ludzi na właściwą drogę.

03.25 Znaczenie: Osoby świadome Krsny i osoby, które takiej świadomości nie posiadają, można odróżnić na podstawie ich różnych pragnień. Osoba świadoma Krsny nie czyni niczego, co nie sprzyjałoby rozwojowi świadomości Krsny. Może ona działać nawet w taki sam sposób jak osoba nie posiadająca wiedzy – która zbyt przywiązuje się do czynności materialnych i wykonuje je dla zadowolenia własnych zmysłów – trzeba jednak zauważyć, że osoba w świadomości Krsny pracuje dla zadowolenia Krsny. Dlatego też osoba świadoma Krsny powinna uczyć właściwego postępowania i właściwego wykorzystania rezultatów swojej pracy dla celów w świadomości Krsny.

03.26*

na buddhi-bhedam janayed    ajnanam karma-sanginam

josayet sarva-karmam    vidvan yuktah samacaran

na - nie; buddhi-bhedam - zniszczenie inteligencji; janayet - powinien sprawić; ajnanam - głupców; karma-sanginam - przywiązanych do pracy przynoszącej korzyści; josayet - powinien połączyć; sarva - wszystko; karmani - praca; vidvan - uczony; yuktah - zaangażowani; samacaran - praktykując.

03.26   Jednakże niechaj mędrzec nie niepokoi tych, którzy nie posiadają wiedzy i przywiązani są do rezultatów przypisanych obowiązków. Nie powinien on zachęcać ich do porzucenia pracy, lecz – poprzez działanie w duchu oddania – powinien zaangażować ich w różnego rodzaju czynności (dla stopniowego rozwoju świadomości Krsny).

03.26 Znaczenie: Vedaiś ca sarvair aham eva vedyah: taki jest cel wszystkich rytuałów wedyjskich. Wszystkie rytuały, ofiary i to, co zostało zapisane w Vedach, łącznie z instrukcjami odnoszącymi się do zajęć materialnych – wszystko to ma służyć poznaniu Krsny, który jest ostatecznym celem życia. Ponieważ jednak uwarunkowane dusze nie znają niczego poza zadowalaniem zmysłów, studiują one Vedy pod tym kątem. Lecz przez czynności karmiczne i zadowalanie zmysłów regulowane rytuałami wedyjskimi, można stopniowo wznieść się do świadomości Krsny. Dlatego dusza zrealizowana w świadomości Krsny nie powinna przeszkadzać innym w ich czynnościach i rozumieniu, ale sama powinna działać w taki sposób, aby pokazać im, jak wszystkie rezultaty swojej pracy można ofiarować w służbę dla Krsny. Wykształcona, świadoma Krsny osoba powinna uczyć osoby nie posiadające wiedzy i pracujące dla zadowalania zmysłów, w jaki sposób działać i postępować. Mimo iż nie należy przeszkadzać w działaniu człowiekowi nie posiadającemu wiedzy, to jednakże osoba nawet w niewielkim stopniu świadoma Krsny może zostać bezpośrednio zaangażowana w służbę dla Krsny, z pominięciem innych wzorów wedyjskich. Taka szczęśliwa osoba nie musi już zachowywać rytuałów wedyjskich, gdyż jedynie przez bezpośrednią świadomość Krsny może ona osiągnąć wszystkie rezultaty, które w przeciwnym wypadku osiągnęłaby przez wypełnianie swoich przypisanych obowiązków.

03.27*

prakrteh kriyamanani    gunaih karmani sarvaśah

ahankara-vimudhatma    kartaham iti manyate

prakrteh - materialnej natury; kriyamanani - uczyniony; gunaih - przez guny (siły natury materialnej); karmani - czynności; sarvaśah - wszelkie rodzaje; ahankara-vimudha - oszołomiona przez fałszywe ego; atma - dusza; karta - sprawca; aham - ja; iti - w ten sposób; manyate - myśli on.

03.27   Zdezorientowana dusza, znajdująca się pod wpływem fałszywego ego, siebie uważa za sprawcę czynów, które w rzeczywistości spełniane są przez trzy siły mater