Rozdział 6

Dhyana-yoga

06.01*

śri-bhagavan uvaca

anaśritah karma-phalam    karyam karma karoti yah

sa sannyasi ca yogi ca    na niragnir na cakriyah

śri-bhagavan uvaca - Pan rzekł; anaśritah - nie przyjmując schronienia; karma-phalam - owocu pracy; karyam - obowiązkowa; karma - praca; karoti - pełni; yah - ten, kto; sah - on; sannyasi - w wyrzeczonym porządku życia; ca - również; yogi - mistyk; ca - również; na - nie; nih - bez; agnih - ogień; na - ani nie; ca - również; akriyah - bez obowiązku.

06.01   Najwyższa Osoba Boga rzekł: Kto nie przywiązuje się do owoców swojej pracy i pełni swój obowiązek tak, jak powinien – ten posiada prawdziwe wyrzeczenie i jest prawdziwym mistykiem, nie zaś ten, kto nie zapala ognia i nie wykonuje żadnej pracy.

06.01Znaczenie:  W rozdziale tym Pan tłumaczy, iż ośmiostopniowy proces yogi jest środkiem kontroli zmysłów i umysłu. Jednakże jest to system bardzo trudny dla większości ludzi, szczególnie w tym wieku Kali. Chociaż rozdział ten poleca ośmiostopniowy proces yogi, to jednak Pan podkreśla, że lepszym jest proces karma-yogi, czyli działanie w świadomości Krsny. Każdy w tym świecie pracuje, aby utrzymać swoją rodzinę i majątek, ale nikt nie pracuje bezinteresownie, nie mając na celu zadowolenia własnych zmysłów – czy to w pojęciu węższym, czy rozszerzonym. Kryterium doskonałości jest praca w świadomości Krsny, a nie praca w celu korzystania z jej efektów. Praca w świadomości Krsny jest obowiązkiem każdej istoty, gdyż wszystkie one są konstytucjonalnie integralnymi cząstkami Najwyższego. Części ciała pracują dla zadowolenia całego ciała. Kończyny ciała nie pracują dla samozadowolenia, ale dla zadowolenia całości. Podobnie, kiedy żywa istota pracuje dla zadowolenia najwyższej całości, a nie dla samozadowolenia, jest ona doskonałym yoginem, doskonałym sannyasinem.

    Sannyasini czasami błędnie myślą, że zostali wyzwoleni od wszelkich obowiązków materialnych i dlatego przestają spełniać agnihotra yajne (ofiary ogniowe). W rzeczywistości chodzi im o korzyść własną, jako że celem ich jest zjednoczenie się z bezosobowym Brahmanem. Pragnienie takie przewyższa każde pragnienie materialne, ale nie jest ono pozbawione interesowności. Podobnie yogin mistyk, który praktykuje system yogi polegający na medytacji z półotwartymi oczyma i unika wszelkiej działalności materialnej, również pragnie zadowolić swoje własne "ja". Osoba w świadomości Krsny natomiast pracuje dla zadowolenia całości i pozbawiona jest samointeresowności. Osoba świadoma Krsny zawsze wolna jest od pragnienia samozadowolenia. Jej kryterium sukcesu jest zadowolenie Krsny i dlatego jest ona doskonałym sannyasinem, doskonałym yoginem. Pan Caitanya, najwyższy symbol doskonałego wyrzeczenia, modli się w ten sposób:

na dhanam na janam na sundarim

kavitam va jagad-iśa kamaye

mama janmani janmaniśvare

bhavatad bhaktir ahaituki tvayi

  "O wszechmocny Panie, nie pragnę bogactw ani pięknych kobiet. Ani nie zależy mi też na tym, aby mieć jakichś zwolenników. Moim jedynym pragnieniem jest służyć Tobie w oddaniu, narodziny po narodzinach."

06.02*

yam sannyasam iti prahur    yogam tam viddhi pandava

na hy asannyasta-sankalpo    yogi bhavati kaścana

yam - co; sannyasam - wyrzeczenie; iti - zatem; prahuh - mówią; yogam - połączenie się z Najwyższym; tam - to; viddhi - musisz wiedzieć; pandava - O synu Pandu; na - nigdy; hi - z pewnością; asannyasta - bez porzucenia; sankalpah - pragnienie samozadowolenia; yogi - mistyk transcendentalista; bhavati - staje się; kaścana - nikt.

06.02   To, co nazywa się wyrzeczeniem, jest tym samym co yoga, czyli połączeniem się z Najwyższym, o synu Pandu, gdyż nikt nie może zostać yoginem, dopóki nie porzuci pragnienia zadowalania zmysłów.

06.02 Znaczenie: Prawdziwa sannyasa-yoga, czyli bhakti, oznacza, że należy poznać swoją konstytucjonalną pozycję i działać zgodnie z tą wiedzą. Żywa istota nie ma oddzielnej, niezależnej tożsamości, ale jest marginalną energią Najwyższego. Jeżeli znajduje się ona w matni energii materialnej, jest wtedy uwarunkowana, kiedy zaś jest świadoma Krsny, czyli świadoma energii duchowej, wówczas znajduje się w swoim prawdziwym i naturalnym stanie życia. Zatem, gdy ktoś posiada kompletną wiedzę, porzuca on wszelkie uciechy zmysłowe, to znaczy wyrzeka się wszystkich czynności mających na celu zadowolenie zmysłów. Praktykowane jest to przez yoginów, którzy powściągają zmysły od przywiązań materialnych. Ale osoba w świadomości Krsny nie ma okazji angażowania zmysłów w czynności nie mające związku z Krsną. Dlatego osoba świadoma Krsny jest jednocześnie i yoginem, i sannyasinem. Cel wiedzy i panowania nad zmysłami, czyli cel procesów jnany i yogi, jest automatycznie realizowany w świadomości Krsny. Dla tego, kto nie jest w stanie wyrzec się czynności wynikających z jego egoistycznej natury, praktykowanie jnany i yogi jest bezcelowe. Prawdziwym celem dla żywej istoty jest porzucenie egoistycznego zadowalania swoich zmysłów i przygotowanie się do zadowalania Najwyższego. Osoba świadoma Krsny nie pragnie żadnego rodzaju przyjemności dla siebie samej, ale zawsze zaangażowana jest w zadowalanie Najwyższego. Ten, kto nie ma żadnej wiedzy o Najwyższym, musi zajmować się samozadowalaniem, gdyż nikt nie może pozostać na platformie bezczynności. Wszystkie cele w doskonały sposób osiąga się przez praktykę świadomości Krsny.

06.03*

aruruksor muner yogam    karma karanam ucyate

yogarudhasya tasyaiva    śamah karanam ucyate

aruruksoh - tego, kto rozpoczął praktykę yogi; muneh - mędrca; yogam - ośmiostopniowy system yogi; karma - praca; karanam - środki; ucyate - mówi się, że jest; yoga - yoga ośmiostopniowa; arudhasya - ten, kto osiągnął; tasya - jego; eva - z pewnością; śamah - porzucenie wszelkiej działalności materialnej; karanam - środki; ucyate - mówi się, że jest.

06.03   Dla tego, kto jest neofitą w ośmiostopniowym systemie yogi, praca jest uważana za środek; a dla tego, kto już zaawansowany jest w yodze, środkiem jest porzucenie wszelkich czynności materialnych.

06.03 Znaczenie:Yogą. nazywany jest proces połączenia się z Najwyższym, który można porównać do drabiny prowadzącej do szczytu realizacji duchowej. Drabina ta zaczyna się od najniższego etapu życia materialnego żywej istoty i wznosi się do doskonałej samorealizacji w czystym życiu duchowym. Poszczególne części tej drabiny znane są pod różnymi nazwami, odpowiadającymi różnym jej wysokościom. Cała drabina nazywana jest yogą i można podzielić ją na trzy części, mianowicie jnana-yogę, dhyana-yogę i bhakti-yogę. Jej początek nazywany jest etapem yogaruruksu, a najwyższy szczebel nazywa się yogarudha.

    Jeśli chodzi o system yogi ośmiostopniowej, to początkowe próby wejścia w medytację poprzez przestrzeganie regulujących zasad i praktykę rozmaitych siedzących póz (które są mniej lub bardziej ćwiczeniami cielesnymi) uważane są za materialne działania dla osiągnięcia rezultatów. Wszystkie takie czynności prowadzą do osiągnięcia doskonałej równowagi umysłowej, umożliwiającej kontrolę zmysłów. Gdy ktoś osiąga doskonałość w praktyce medytacyjnej, wstrzymuje się wtedy od wszelkich niepożądanych czynności umysłowych.

    Osoba świadoma Krsny, jednakże, już od samego początku usytuowana jest na platformie medytacji, gdyż zawsze myśli ona o Krsnie. I ponieważ jest bezustannie zaangażowana w służbę dla Pana, należy uważać, że porzuciła ona wszelkie czynności materialne.

06.04*

yada hi nendriyarthesu    na karmasv anusajjate

sarva-sankalpa-sannyasi    yogarudhas tadocyate

yada - kiedy; hi - z pewnością; na - nie; indriya-arthesu - w zadowalaniu zmysłów; na - nigdy; karmasu - w czynności materialne (dla osiągnięcia korzyści); anusajjate - niepotrzebnie angażuje się; sarva-sankalpa - wszystkich pragnień materialnych; sannyasi - wyrzeczony; yoga-arudhah - zaawansowany w yodze; tada - w tym czasie; ucyate - uważany jest.

06.04   Mówi się o osobie, że osiągnęła yogę – gdy wyrzekłszy się wszelkich materialnych pragnień, nigdy już nie czyni ona nic dla zadowolenia własnych zmysłów ani nie angażuje się w czynności dla rezultatów.

06.04 Znaczenie: Ten, kto całkowicie zaangażowany jest w transcendentalną służbę miłości dla Pana, jest zadowolony w sobie samym, a zatem nie poszukuje już uciech zmysłowych ani nie angażuje się w pracę dla korzyści. Ten natomiast, kto nie służy Krsnie, musi zadowalać zmysły, gdyż nie można żyć bez żadnego zajęcia. Nie będąc świadomym Krsny, poszukuje on jakichś egoistycznych zajęć, czy to w pospolitym, czy też szerszym tego słowa znaczeniu. Natomiast osoba świadoma Krsny może robić wszystko dla zadowolenia Pana i w ten sposób może być całkowicie wolną od zadowalania zmysłów. Ten, kto nie ma takiej świadomości, musi pozbywać się pragnień materialnych w sposób mechaniczny, zanim wzniesie się do szczytowego stopnia drabiny yogi.

06.05*

uddhared atmanatmanam    natmanam avasadayet

atmaiva hy atmano bandhur    atmaiva ripur atmanah

uddharet - musi uratować się; atmana - przy pomocy umysłu; atmanam - uwarunkowana dusza; na - nigdy; atmanam - uwarunkowana dusza; avasadayet - zdegradować; atma - umysł; eva - z pewnością; hi - naprawdę; atmanah - uwarunkowanej duszy; bandhuh - przyjaciel; atma - umysł; eva - z pewnością; ripuh - wróg; atmanah - uwarunkowanej duszy.

06.05   Poprzez własny umysł człowiek musi wyzwolić się, a nie degradować. Umysł jest przyjacielem uwarunkowanej duszy, ale też i jej wrogiem.

06.05 Znaczenie: Słowo atma może, w zależności od sytuacji, określać ciało, umysł albo duszę. W systemie yogi szczególnie ważny jest umysł i uwarunkowana dusza. Tutaj słowo atma odnosi się do umysłu, jako że umysł jest centralnym punktem praktyki yogi. Celem systemu yogi jest kontrolowanie umysłu i uwolnienie go od przywiązania do przedmiotów zmysłów. Podkreślono tutaj, że umysł musi być tak wyćwiczony, aby był w stanie wydobyć uwarunkowaną duszę z bagna niewiedzy. W tyciu materialnym jesteśmy uzależnieni od działania zmysłów i umysłu. W rzeczywistości przyczyną uwięzienia duszy w tym świecie materialnym jest uzależnienie umysłu od fałszywego ego, które pragnęło panować nad materialną naturą. Umysł musi być tak wyszkolony, aby nie pociągały go powaby natury materialnej, gdyż w ten sposób można ocalić uwarunkowaną duszę. Człowiek nie powinien degradować się przez zainteresowanie przedmiotami zmysłów. Im bardziej ktoś przyciągany jest przez przedmioty zmysłów, tym bardziej pogrąża się w życie materialne. Najlepszym sposobem uwolnienia się od tego uwikłania jest ciągłe angażowanie umysłu w świadomość Krsny. Słowo hi zostało użyte dla podkreślenia tego punktu, to znaczy, że bezwzględnie należy to czynić. Jest powiedziane również:

mana eva manusyanam    karanam bandha-moksayoh

bandhaya visayasango    muktyai nirvisayam manah

  "Umysł jest dla człowieka zarówno źródłem niewoli, jak i przyczyną wyzwolenia. Przyczyną niewoli jest wtedy, kiedy przywiązany jest do przedmiotów zmysłów, a wolny od takiego przywiązania jest przyczyną wyzwolenia." (Amrta-bindu Upanisad 2) Zatem umysł, który jest zawsze zaangażowany w świadomość Krsny, jest przyczyną najwyższego wyzwolenia.

06.06*

bandhur atmatmanas tasya    yenatmaivatmana jitah

anatmanas tu śatrutve    vartetatmaiva śatru-vat

bandhuh - przyjaciel; atma - umysł; atmanah - żywej istoty; tasya - jego; yena - przez którego; atma - umysł; eva - z pewnością; atmana - przez żywą istotę; jitah - pokonany; anatmanah - tego, komu nie udało się opanować umysłu; tu - ale; śatrutve - z powodu wrogości; varteta - pozostaje; atma eva - ten sam umysł; śatru-vat - jako wróg.

06.06   Dla tego, kto pokonał umysł, umysł ten jest najlepszym przyjacielem; ale komu się to nie powiodło, temu własny umysł będzie największym wrogiem.

06.06 Znaczenie: Celem praktykowania ośmiostopniowego procesu yogi jest kontrolowanie umysłu po to, aby uczynić go przyjacielem w wypełnianiu misji człowieczeństwa. Jeśli umysł nie jest kontrolowany, to praktykowanie yogi (na pokaz) jest jedynie stratą czasu. Ten, kto nie jest w stanie kontrolować umysłu, żyje zawsze z największym wrogiem, wskutek czego jego życie i misja są zmarnowane. Konstytucjonalną pozycją żywej istoty jest wypełnianie rozkazów czegoś wyższego. Dopóki czyjś umysł pozostaje niepokonanym wrogiem, tak długo osoba ta musi postępować tak, jak dyktuje jej pożądanie, złość, skąpstwo, złudzenie. Natomiast ten, kto pokonał umysł, dobrowolnie podporządkowuje się Osobie Boga, który usytuowany jest w sercu każdego jako Paramatma. Prawdziwa praktyka yogi polega na poznaniu Paramatmy w sercu, i następnie poddaniu się Jego woli. Kto bezpośrednio przyjmuje świadomość Krsny, ten bezzwłocznie i w sposób doskonały poddaje się też woli Pana.

06.07*

jitatmanah praśantasya    paramatma samahitah

śitosna-sukha-duhkhesu    tatha manapamanayoh

jita-atmanah - tego, kto pokonał umysł; praśantasya - tego, kto osiągnął spokój przez taką kontrolę umysłu; parama-atma - Dusza Najwyższa; samahitah - zbliżył się całkowicie; śita - wobec zimna; usna - ciepło; sukha - w szczęściu; duhkhesu - w niedoli; tatha - również; mana - wobec honoru; apamanayoh - i dyshonoru.

06.07   Ten, kto pokonał umysł, ten już zbliżył się do Duszy Najwyższej – gdyż uzyskał on spokój. Dla takiego człowieka szczęście i nieszczęście, zimno i ciepło, honor i dyshonor – to samo znaczą.

06.07 Znaczenie:  Właściwie każda żywa istota jest skłonna do poddania się woli Najwyższej Osoby Boga, który umiejscowiony jest w sercu każdego jako Paramatma. Kiedy jednak umysł zostaje zwiedziony przez zewnętrzną energię iluzoryczną, człowiek uwikłuje się w czynności materialne. Zatem skoro tylko ktoś opanuje umysł za pomocą jednego z systemów yogi, to należy uważać, że już osiągnął on cel. Należy poddać się wyższemu przewodnictwu. Kiedy umysł koncentruje się na wyższej naturze, nie ma on innego wyjścia, jak poddać się woli Najwyższego. Umysł musi dostrzec tę wyższą wolę i poddać się jej. Skutek opanowania umysłu jest taki, że następuje automatyczne poddanie się woli Paramatmy, czyli Duszy Najwyższej. Ponieważ tę transcendentalną pozycję osiąga od razu osoba świadoma Krsny (wielbiciel Pana), nie jest ona już dłużej niepokojona przez dualizmy egzystencji materialnej, mianowicie: szczęście, nieszczęście, ciepło, zimno itd. Stan ten jest praktycznie samadhi, czyli pogrążeniem się w Najwyższym.

06.08*

jnana-vijnana-trptatma    kuta-stho vijitendriyah

yukta ity ucyate yogi    sama-lostraśma-kancanah

jnana - przez zdobytą wiedzę; vijnana - i wiedzę zrealizowaną; trpta - zadowolony; atma - żywa istota; kuta-sthah - usytuowany duchowo; vijita-indriyah - kontrolujący zmysły; yuktah - gotowy do samorealizacji; iti - w ten sposób; ucyate - jest powiedziane; yogi - mistyk; sama - zrównoważony; lostra - kamienie; aśma - skała; kancanah - złoto.

06.08   Zaś mówi się o osobie, że utwierdzona jest w samorealizacji i nazywa się ją yoginem (czyli mistykiem) wtedy, gdy w pełni usatysfakcjonowana jest ona wartością osiągniętej wiedzy i realizacji. Taka osoba usytuowana jest w transcendencji i całkowicie panuje nad sobą. Widzi ona wszystko – cokolwiek by to nie było: kamienie, skałę czy złoto jako to samo.

06.08 Znaczenie: Książkowa wiedza bez realizacji Najwyższej Prawdy jest bezużyteczna. Oznajmiono to w sposób następujący:

atah śri-krsna-namadi    na bhaved grahyam indriyaih

sevonmukhe hi jihvadau    svayam eva sphuraty adah

  "Nikt nie może zrozumieć transcendentalnej natury imienia, formy, jakości i rozrywek Śri Krsny swoimi materialnie zanieczyszczonymi zmysłami. Tylko temu, kto przepełniony jest duchem dzięki transcendentalnej służbie dla Pana, wyjawione zostają transcendentalne imię, forma, jakości i rozrywki Pana." (Bhakti-rasamrta-sindhu 1.2.234)

    Ta Bhagavad-gita jest nauką o świadomości Krsny. Nikt nie może stać się świadomym Krsny dzięki zwykłemu wykształceniu. Trzeba być wystarczająco szczęśliwym, aby obcować z osobą, która posiada czystą świadomość. Osoba świadoma Krsny zrealizowała wiedzę dzięki łasce Krsny, jako że jest ona usatysfakcjonowana czystą służbą oddania. Doskonałość osiąga się poprzez realizację wiedzy. Przez wiedzę transcendentalną można umocnić się w swoich przekonaniach, ale poprzez zwykłą wiedzę uniwersytecką można łatwo zostać zbałamuconym i zdezorientowanym z powodu pozornych sprzeczności. Naprawdę opanowaną jest tylko dusza zrealizowana, dlatego że całkowicie podporządkowała się Krsnie. Jest ona transcendentalna, ponieważ nie ma nic wspólnego ze światową uczonością. Światowa uczoność i spekulacje umysłowe, które mogą być złotem dla innych, nie mają dla niej większej wartości niż skały i kamienie.

06.09*

suhrn-mitrary-udasina-    madhyastha-dvesya-bandhusu

sadhusv api ca papesu    sama-buddhir viśisyate

su-hrt - życzliwym z natury; mitra - pełni uczucia dobroczyńcy; ari - wrogowie; udasina - bezstronni pomiędzy walczącymi; madhya-stha - pośrednicy między walczącymi; dvesya - zazdrośni; bandhusu - krewni albo życzliwi; sadhusu - pobożnym; api - tak jak; ca - i; papesu - grzesznikom; sama-buddhih - mając zrównoważoną inteligencję; viśisyate - jest bardziej zaawansowany.

06.09   Jeszcze bardziej zaawansowany jest ten, kto traktuje jednakowo wszystkich: uczciwego dobroczyńcę, przyjaciół, wrogów, zazdrośników, pobożnych, grzeszników i tych, którzy są obojętni i niestronniczy.

06.10*

yogi yunjita satatam    atmanam rahasi sthitah

ekaki yata-cittatma    niraśir aparigrahah

yogi - transcendentalista; yunjita - musi koncentrować się w świadomości Krsny; satatam - bezustannie; atmanam - siebie (przez ciało, umysł i duszę); rahasi - w odludnym miejscu; sthitah - będąc tak usytuowanym; ekaki - sam; yata-citta-atma - zawsze uważny w swoim umyśle; niraśih - nie będąc zainteresowanym niczym innym; aparigrahah - wolny od uczucia posiadania.

06.10   Transcendentalista powinien zawsze angażować swoje ciało, umysł i jaźń w związek z Najwyższym. Powinien żyć samotnie w odludnym miejscu, zawsze uważnie kontrolując umysł. Wolny powinien być od pragnień i poczucia własności.

06.10 Znaczenie: Krsna realizowany jest w różnych etapach jako Brahman, Paramatma i Najwyższa Osoba Boga. Świadomość Krsny oznacza, mówiąc zwięźle, bezustanne zaangażowanie w transcendentalną służbę miłości dla Pana. Ci, którzy są przywiązani do bezosobowego Brahmana albo zlokalizowanej Duszy Najwyższej, również są częściowo świadomi Krsny, gdyż bezosobowy Brahman jest duchowym blaskiem emanującym z Krsny, a Dusza Najwyższa jest wszechprzenikającą, częściową ekspansją Pana. Zatem impersonaliści i medytujący są również świadomi Krsny, ale w sposób pośredni. Najwyższym transcendentalistą jest osoba bezpośrednio świadoma Krsny, ponieważ taki bhakta wie, co oznacza Brahman i Paramatma. Jego wiedza o Prawdzie Absolutnej jest doskonała, podczas gdy impersonalista i yogin praktykujący medytację są świadomi Krsny w sposób niedoskonały.

    Niemniej jednak, wszyscy oni zostali pouczeni tutaj, aby nie odstępowali od swoich zajęć, tak aby wcześniej czy później móc osiągnąć najwyższą doskonałość. Rzeczą najważniejszą dla transcendentalisty jest bezustanne skupianie umysłu na Krsnie. Powinno się zawsze myśleć o Krsnie, nie zapominając o Nim ani na chwilę. Koncentracja umysłu na Najwyższym nazywana jest samadhi albo transem. Aby być, w ciągłym skupieniu, należy zawsze pozostawać w odosobnieniu i unikać zakłóceń zewnętrznych. Powinno się być bardzo uważnym w przyjmowaniu warunków korzystnych dla samorealizacji i odrzucaniu niekorzystnych. Zdecydowanie nie należy uganiać się za niepotrzebnymi rzeczami materialnymi, aby nie uzależnić się od poczucia posiadania.

    Wszystkie te przykazania i środki ostrożności są w doskonały sposób zachowywane przez tego, kto posiada bezpośrednią świadomość Krsny, ponieważ świadomość taka jest wyrzeczeniem się siebie i niewielka jest w niej szansa na zaborczość materialną. Śrila Rupa Gosvami charakteryzuje świadomość Krsny w ten sposób:

anasaktasya visayan    yatharham upayunjatah

nirbandhah krsna-sambandhe    yuktam vairagyam ucyate

prapancikataya buddhya    hari-sambandhi-vastunah

mumuksubhih parityago    vairagyam phalgu kathyate

  "Gdy ktoś nie jest przywiązany do niczego, ale jednocześnie przyjmuje wszystko, co ma związek z Krsną, jest on usytuowany właściwie – ponad zaborczością. Z drugiej strony, ten, kto odrzuca wszystko, nie wiedząc, że ma to związek z Krsną, nie posiada pełnego wyrzeczenia." (Bhakti-rasamrta-sindhu 2.255-256)

    Osoba świadoma Krsny wie doskonale, że wszystko należy do Krsny i tym samym jest zawsze wolna od uczucia posiadania czegokolwiek na własność. Wskutek tego nie ugania się za niczym dla siebie. Wie jak przyjmować rzeczy korzystne dla świadomości Krsny i jak odrzucać te, które nie sprzyjają takiej świadomości. Nie jest przywiązana do rzeczy materialnych, gdyż zawsze jest transcendentalna i zawsze jest samotna, nie mając nic wspólnego z osobami nie będącymi w świadomości Krsny. Zatem osoba świadoma Krsny jest doskonałym yoginem.

06.11-12*

śucau deśe pratisthapya    sthiram asanam atmanah

naty-ucchritam nati-nicam    cailajina-kuśottaram

tatraikagram manah krtva    yata-cittendriya-kriyah

upaviśyasane yunjyad    yogam atma-viśuddhaye

śucau - w uświęconej; deśe - ziemi; pratisthapya - kładąc; sthiram - mocno; asanam - siedzenie; atmanah - jego własny; na - nie; ati - za bardzo; ucchritam - wysoki; na - ani nie; ati - zbyt; nicam - niski; caila-ajina - z miękkiego sukna i skóry jelenia; kuśa - i trawy kuśa; uttaram - przykrycie; tatra - na nim; eka-agram - mając na uwadze jedynie jedną rzecz; manah - umysł; krtva - czyniąc; yata-citta - kontrolując umysł; indriya - zmysły; kriyah - i czynności; upaviśya - siedząc; asane - na miejscu; yunjyat - powinien wykonywać; yogam - praktyka yogi; atma - serce; viśuddhaye - dla oczyszczenia.

06.11-12   Aby praktykować yogę, należy udać się w odludne miejsce, położyć na ziemi trawę kuśa, przykryć ją skórą jelenia i miękkim suknem. Siedzenie nie może być ani za wysokie, ani za niskie, i powinno znajdować się w świętym miejscu. Yogin powinien siedzieć na nim w niezmiennej pozie i oddawać się praktyce yogi dla oczyszczenia serca, przez kontrolowanie umysłu i zmysłów, i skupiając umysł na jednym punkcie.

06.11-12 Znaczenie: "Święte miejsce" odnosi się do miejsc pielgrzymek. W Indiach, yogini, transcendentaliści czy bhaktowie (wielbiciele Pana) opuszczają swoje domy i osiedlają się w takich miejscach jak Prayaga, Mathura, Vrndavana, Hrsikeśa i Hardwar, czyli tam, gdzie płyną święte rzeki, Yamuna i Ganges – i w odosobnieniu praktykują yogę. Często nie jest to jednak możliwe, szczególnie dla ludzi z Zachodu. Tak zwane towarzystwa yoginów w wielkich miastach mogą odnosić sukcesy, jeśli chodzi o korzyści materialne – nie są one natomiast wcale odpowiednie dla rzeczywistej praktyki yogi. Nie może praktykować medytacji ten, kto nie kontroluje siebie, i którego umysł nie jest spokojny. Dlatego w Brhan-naradiya Puranie jest powiedziane, że w Kali-yudze (obecnej yudze, czyli wieku) – kiedy ludzie na ogół żyją krótko, są leniwi, jeśli chodzi o realizację duchową i bezustannie niepokojeni przez różnego rodzaju troski – najlepszym sposobem realizacji duchowej jest intonowanie świętych imion Pana:

harer nama harer nama    harer namaiva kevalam

kalau nasty eva nasty eva    nasty eva gatir anyatha

  "W tym wieku kłótni i hipokryzji, jedyną metodą prowadzącą do duchowego wyzwolenia jest intonowanie świętych imion Pana. Nie ma innej drogi, nie ma innej drogi, nie ma innej drogi."

06.13-14*

samam kaya-śiro-grivam    dharayann acalam sthirah

sampreksya nasikagram svam    diśaś canavalokayan

praśantatma vigata-bhir    brahmacari-vrate sthitah

manah samyamya mac-citto    yukta asita mat-parah

samam - prosto; kaya - ciało; śirah - głowa; grivam - i szyja; dharayan - trzymając; acalam - nie poruszone; sthirah - spokojny; sampreksya - patrząc; nasika - nosa; agram - na czubek; svam - własny; diśah - wszystkie strony; ca - również; anavalokayan - nie patrząc; praśanta - niewzruszony; atma - umysł; vigata-bhih - wolny od strachu; brahmacari-vrate - zachowując celibat; sthitah - usytuowany; manah - umysł; samyamya - całkowicie pokonując; mat - na Mnie (Krsnie); cittah - koncentrując umysł; yuktah - prawdziwy yogin; asita - powinien siedzieć; mat - Mnie; parah - ostateczny cel.

06.13-14   Ciało, szyję i głowę należy trzymać prosto – w jednej linii – i cały czas patrzeć na czubek nosa. W ten sposób, z niewzruszonym, całkowicie pokonanym umysłem, będąc wolnym od strachu i ściśle przestrzegając celibatu, należy medytować o Mnie wewnątrz swego serca i Mnie uczynić ostatecznym celem życia.

06.13-14 Znaczenie:  Celem yogi jest poznanie Krsny, który usytuowany jest w sercu każdej żywej istoty jako Paramatma, czteroramienna postać Visnu. Yogę praktykuje się po to, aby odkryć i zrozumieć tę zlokalizowaną postać Visnu, a nie dla żadnego innego celu. Zlokalizowany visnu-murti jest pełnym reprezentantem Krsny zamieszkującym wewnątrz naszych serc. Ten, kto nie planuje zrealizowania visnu-murti, niepotrzebnie angażuje się w yogę dla zabawy, tylko tracąc w ten sposób czas. Krsna jest ostatecznym celem życia, a visnu-murti usytuowany wewnątrz serca każdej żywej istoty jest przedmiotem praktyki yogi. Aby zrealizować tego usytuowanego w sercu visnu-murti, należy ściśle przestrzegać celibatu; powinno się zatem opuścić dom i zamieszkać samotnie w odludnym miejscu, medytując w wyżej opisanej pozie. Nie można codziennie zabawiać się seksem w domu czy gdzie indziej i uczęszczać na tzw. kursy yogi, i w ten sposób zostać yoginem. Należy praktykować kontrolowanie umysłu i unikać wszelkiego rodzaju zadowalania zmysłów, wśród których życie seksualne jest głównym. W zasadach celibatu napisanych przez wielkiego mędrca Yajnavalkyę jest powiedziane:

karmana manasa vaca    sarvavasthasu sarvada

sarvatra maithuna-tyago    brahmacaryam pracaksate

  "Śluby brahmacaryi mają pomóc składającemu je w całkowitym powstrzymywaniu się od seksu w czynie, słowach i myślach – o każdej porze, w każdych warunkach i w każdym miejscu." Nikt nie może praktykować prawdziwej yogi, nadużywając życia seksualnego. Dlatego brahmacaryi naucza się od dzieciństwa, kiedy się jeszcze nie ma wiedzy o życiu seksualnym. Dzieci pięcioletnie posyłane są do guru-kuli, czyli tam gdzie mieszka mistrz duchowy, i mistrz duchowy szkoli młodych chłopców w ścisłej dyscyplinie stawania się brahmacarinami. Bez takiej praktyki nikt nie może uczynić postępu w żadnej yodze, czy to dhyana, jnana czy bhakti. Brahmacarinem nazywany jest również ten, kto przestrzega zasad regulujących życie małżeńskie, utrzymując związek seksualny tylko z własną żoną (również regulowany przepisami pism). Taki wstrzemięźliwy, żyjący w małżeństwie brahmacarin może zostać przyjęty do szkoły bhakti, ale szkoły dhyana i jnana nie przyjmują nawet takich brahmacarinów. Bezkompromisowo żądają one całkowitej abstynencji. W szkole bhakti, żyjącemu w małżeństwie brahmacarinowi pozwala się na kontrolowane życie seksualne, ponieważ kult bhakti jest tak silny, że poprzez zaangażowanie się w wyższego rodzaju służbę dla Pana, natychmiast traci się pociąg do seksu. Bhagavad-gita (2.59) oznajmia:

visaya vinivartante    niraharasya dehinah

rasa-varjam raso 'py asya    param drstva nivartate

Podczas gdy inni siłą powstrzymują się od zadowalania zmysłów, wielbiciel Pana, dzięki temu, że posiada wyższy smak, automatycznie rezygnuje z tych rzeczy. Poza bhaktą nikt nie zna tego wyższego smaku.

    Vigata-bhih. Nie można być wolnym od strachu, jeśli nie jest się w pełni świadomym Krsny. Uwarunkowana dusza jest przepełniona bojaźnią z powodu swojego zanieczyszczonego umysłu i zapomnienia o swoim wiecznym związku z Krsną. Bhagavatam (11.2.37) mówi: bhayam dvitiyabhiniveśatah syad iśad apetasya viparyayo 'smrtih. Świadomość Krsny jest jedyną podstawą nieustraszoności. Zatem doskonała praktyka możliwa jest dla tej osoby, która jest świadoma Krsny. A ponieważ ostatecznym celem praktyki yogi jest zobaczenie Pana wewnątrz, to osoba świadoma Krsny już jest najlepszym ze wszystkich yoginów. Wymienione tutaj zasady yogi różnią się od tych, które obowiązują w popularnych obecnie tzw. towarzystwach yoginów.

06.15*

yunjann evam sadatmanam    yogi niyata-manasah

śantim nirvana-paramam    mat-samstham adhigacchati

yunjan - praktykując; evam - jak wspomniano wyżej; sada - bezustannie; atmanam - ciało, umysł i dusza; yogi - mistyk transcendentalista; niyata-manasah - opanowanym umysłem; śantim - pokój; nirvana-paramam - porzucenie życia materialnego; mat-samstham - niebo duchowe (królestwo Boga); adhigacchati - osiąga.

06.15   W ten sposób praktykując bezustannie kontrolowanie ciała, umysłu i czynności, porzucając życie materialne, mistyk transcendentalista o opanowanym umyśle osiąga królestwo Boga (czyli siedzibę Krsny).

06.15 Znaczenie:  Werset ten wyraźnie oznajmia, jaki jest ostateczny cel praktykowania yogi. Praktyka ta nie ma służyć osiągnięciu jakichś tam udogodnień materialnych; ma ona umożliwić całkowite porzucenie życia materialnego. Według Bhagavad-gity: nie ten jest yoginem, kto dąży do polepszenia zdrowia albo doskonałości materialnej, a porzucenie życia materialnego nie polega na wejściu w "próżnię", która jest tylko mitem. Nigdzie w stworzeniu Pana nie istnieje żadna próżnia. Porzucenie egzystencji materialnej umożliwia raczej wejście do nieba duchowego, siedziby Pana. Siedziba ta została opisana w Bhagavad-gicie jako takie miejsce, gdzie nie jest potrzebne słońce, księżyc ani elektryczność. Wszystkie planety w królestwie duchowym same w sobie pełne są światła, podobnie jak słońce na niebie materialnym. Królestwo Boga jest wszędzie, ale niebo duchowe i planety tam się znajdujące nazywane są param dhama, czyli siedzibami wyższymi.

    Doświadczony yogin, który doskonale rozumie Pana Krsnę, tak jak Pan Sam tutaj wyraźnie to oznajmia (mat-cittah, mat-parah, mat-sthanam), może uzyskać prawdziwy spokój i ostatecznie osiągnąć Jego siedzibę, Krsnalokę, znaną jako Goloka Vrndavana. Brahma-samhita (5.37) informuje (goloka eva nivasaty akhilatma-bhutah), że Pan – chociaż przebywający zawsze w Swojej siedzibie, nazywanej Goloka – jest (dzięki Swoim wyższym energiom duchowym) również wszechprzenikającym Brahmanem i zlokalizowaną Paramatmą. Nikt nie może osiągnąć nieba duchowego (Vaikuntha) ani wejść do wiecznej siedziby Pana (Goloka Vrndavana) bez właściwego zrozumienia Krsny i Jego pełnej ekspansji Visnu. Zatem osoba działająca w świadomości Krsny jest doskonałym yoginem, jako że zawsze jest zaabsorbowana czynami Krsny (sa vai manah krsna-padaravindayoh). Z Ved (Śvetaśvatara Upanisad 3.8) dowiadujemy się również, tam eva viditvati mrtyum eti: "Ścieżkę narodzin i śmierci można pokonać jedynie przez zrozumienie Najwyższej Osoby Boga, Krsny." Innymi słowy, doskonałością systemu yogi jest uwolnienie się od egzystencji materialnej, a nie jakieś magiczne sztuczki czy wyczyny gimnastyczne omamiające niewinnych ludzi.

06.16*

naty-aśnatas tu yogo 'sti    na caikantam anaśnatah

na cati-svapna-śilasya    jagrato naiva carjuna

na - nigdy; ati - za dużo; aśnatah - tego, który je; tu - ale; yogah - łącząc się z Najwyższym; asti - jest; na - ani nie; ca - również; ekantam - przesadnie; anaśnatah - wstrzymując się od jedzenia; na - ani nie; ca - również; ati - za dużo; svapna-śilasya - tego, kto śpi; jagratah - lub ten, kto zbyt długo czuwa w nocy; na - nie; eva - nigdy; ca - i; arjuna - O Arjuno.

06.16   Nie można zostać yoginem, o Arjuno, jeśli je się zbyt mało lub zbyt dużo, czy też śpi się za długo lub nie śpi się wystarczająco.

06.16 Znaczenie:  Werset ten zaleca yoginom uregulowanie diety i snu. Jedzenie zbyt dużo oznacza jedzenie więcej niż potrzeba do utrzymania ciała i duszy razem. Nie ma potrzeby, aby ludzie jedli zwierzęta, ponieważ jest pod dostatkiem zbóż, warzyw, owoców i mleka. Według Bhagavad-gity, taki skład pożywienia odpowiedni jest dla ludzi będących w gunie dobroci. Mięso zwierząt jedzą ludzie będący pod wpływem guny ignorancji. Ci, którzy spożywają pokarm zwierzęcy, którzy piją, palą i przyjmują pożywienie, które nie było wpierw ofiarowane Krsnie, będą cierpieli skutki tych grzechów, jako że jedzą tylko nieczyste rzeczy. Bhunjate te tv agham papa ye pacanty atma-karanat. Każdy, kto je dla przyjemności zmysłowej, czyli kto gotuje dla siebie, nie ofiarowując swego pokarmu Krsnie, spożywa tylko grzech. A ten, kto spożywa grzech i je więcej niż potrzeba, nie może praktykować doskonałej yogi. Najlepiej jest przyjmować tylko pozostałości pokarmu ofiarowanego Krsnie. Osoba świadoma Krsny nie je niczego, co nie zostało wpierw ofiarowane Panu. Zatem tylko osoba świadoma Krsny może osiągnąć doskonałość w praktyce yogi. Nie może praktykować yogi ten, kto sztucznie wstrzymuje się od pokarmu, stwarzając swoją własną metodę postów. Osoba świadoma Krsny przestrzega postów w sposób zgodny z zaleceniami pism świętych. Nie pości ani nie je więcej niż potrzeba, a zatem jest zdolna do praktyki yogi. Ten, kto je więcej niż potrzeba, będzie dużo śnił podczas snu i wskutek tego musi spać więcej, niż to jest konieczne. Nie należy spać więcej niż sześć godzin na dobę. Ten, kto śpi więcej, z pewnością znajduje się pod wpływem ignorancji. Osoba w gunie ignorancji jest leniwa i ma skłonność do długiego spania. Taka osoba nie może praktykować yogi.

06.17*

yuktahara-viharasya    yukta-cestasya karmasu

yukta-svapnavabodhasya    yogo bhavati duhkha-ha

yukta - umiarkowany; ahara - jedzenie; viharasya - odpoczynek; yukta - uregulowany; cestasya - tego, kto pracuje dla utrzymania; karmasu - w wypełnianiu obowiązków; yukta - uregulowany; svapna-avabodhasya - sen i czuwanie; yogah - praktyka yogi; bhavati - staje się; duhkha-ha - zlikwidowanie cierpienia.

06.17   Kto posiada umiar w swoich zwyczajach jedzenia, spania, pracy i odpoczynku, ten poprzez praktykę yogi może zlikwidować wszelkie materialne cierpienia.

06.17 Znaczenie:  Przesada w rzeczach takich, jak jedzenie, spanie, obrona i seks – będących potrzebami ciała – może uniemożliwić postęp w praktyce yogi. Jeśli chodzi o jedzenie, to może ono zostać uregulowane wtedy, gdy przyjmuje się tylko prasadam, pokarm uświęcony. Panu Krsnie ofiarowuje się, zgodnie z zaleceniami Bhagavad-gity (9.26), jarzyny, kwiaty, owoce, zboże, mleko itd. W ten sposób osoba w świadomości Krsny jest automatycznie szkolona, aby nie przyjmować pokarmu nie przeznaczonego dla ludzi, czyli tego, które nie jest w kategorii dobroci. Jeśli chodzi o spanie, osoba świadoma Krsny jest zawsze czujna w wypełnianiu swoich obowiązków w świadomości Krsny. Każda niepotrzebna chwila snu jest uważana za wielką stratę. Avyartha-kalatvam: osoba świadoma Krsny nie może przeżyć ani minuty swego życia bez pełnienia służby dla Pana. Dlatego ilość jej snu jest zmniejszona do minimum. Ideałem w tym względzie był Śrila Rupa Gosvami, który zawsze był zaangażowany w służbę dla Krsny i nie mógł spać dłużej niż dwie godziny na dobę, a czasami jeszcze mniej. Thakura Haridasa nie przyjmował prasadam ani nie kładł się spać nawet na chwilę, dopóki nie skończył swojego codziennego intonowania w liczbie trzystu tysięcy imion. Jeśli chodzi o pracę, osoba świadoma Krsny nie robi niczego, co nie ma związku ze sprawami Krsny – tym samym praca jej jest zawsze zgodna z nakazami pism i nie jest skażona zadowalaniem zmysłów. A skoro nie wchodzi tu w grę zadowalanie zmysłów, osoba świadoma Krsny nie potrzebuje materialnego wypoczynku. Ponieważ jest ona umiarkowana w swojej pracy, mowie, śnie, czuwaniu i innych czynnościach cielesnych, nie ma dla niej żadnych cierpień materialnych.

06.18*

yada viniyatam cittam    atmany evavatisthate

nisprhah sarva-kamebhyo    yukta ity ucyate tada

yada - kiedy; viniyatam - szczególnie zdyscyplinowany; cittam - umysł i jego czynności; atmani - w transcendencji; eva - z pewnością; avatisthate - zostaje usytuowany; nisprhah - wolny od pragnień; sarva - wszelkiego rodzaju; kamebhyah - materialne zadowalanie zmysłów; yuktah - niewzruszony w yodze; iti - w ten sposób; ucyate - mówi się; ż e jest; tada - w tym czasie.

06.18   Kiedy yogin, poprzez praktykę yogi, opanowuje czynności swojego umysłu i wchodzi w transcendencję – wolny od wszelkich pragnień materialnych – mówi się o nim wtedy, że jest umocniony w yodze.

06.18 Znaczenie: Działania yogina różnią się od czynności zwykłego człowieka właściwym dla yogina pozbyciem się wszelkich pragnień materialnych – z których seks jest nadrzędnym. Doskonały yogin w taki sposób panuje nad swoim umysłem, że nie może być już więcej niepokojony przez żadne pragnienia materialne. Ten doskonały stan może automatycznie osiągnąć osoba w świadomości Krsny, tak jak oznajmia to Śrimad-Bhagavatam (9.4.18-20):

sa vai manah krsna-padaravindayor

vacamsi vaikuntha-gunanuvarnane

karau harer mandira-marjanadisu

śrutim cakaracyuta-sat-kathodaye

mukunda-lingalaya-darśane drśau

tad-bhrtya-gatra-sparśe 'nga-sangamam

ghranam ca tat-pada-saroja-saurabhe

śrimat-tulasya rasanam tad-arpite

padau hareh ksetra-padanusarpane

śiro hrsikeśa-padabhivandane

kamam ca dasye na tu kama-kamyaya

yathottama-śloka-janaśraya ratih

  "Król Ambarisa najpierw skupił swój umysł na lotosowych stopach Pana Krsny, następnie, po kolei, słowa swoje zaangażował w opisywanie transcendentalnych cech Pana, swoje ręce w czyszczenie świątyni Pana, uszy w słuchanie o czynach Pana, oczy w oglądanie Jego transcendentalnej formy, ciało w dotykanie ciał bhaktów, nozdrza w wąchanie zapachu lotosowych kwiatów ofiarowanych Panu, język w smakowanie liścia tulasi ofiarowanego lotosowym stopom Pana, nogi w wędrowanie do miejsc pielgrzymek i świątyń Pana, głowę w składanie pokłonów Panu, a pragnienia – w wypełnianie Jego misji. Wszystkie te transcendentalne czynności są właściwe czystemu bhakcie."

    Taki transcendentalny stan może wydawać się niewymownie subiektywnym dla zwolenników metody impersonalistycznej; natomiast dla osoby świadomej Krsny jest on – jak świadczy o tym powyższy opis zajęć Maharaja Ambarisy – bardzo łatwy i praktyczny. Zajęcia takie nie są praktyczne tak długo, dopóki umysł nie skoncentruje się – poprzez bezustanne pamiętanie – na lotosowych stopach Pana. W służbie oddania dla Krsny te polecane czynności nazywane są arcana, czyli zaangażowaniem wszystkich zmysłów w służbę dla Pana. Zmysły i umysł muszą być czymś zajęte. Zwykła abnegacja nie jest rzeczą praktyczną. Dlatego transcendentalne zaangażowanie zmysłów i umysłu, w powyżej opisany sposób, jest dla ogółu ludzi, szczególnie tych, którzy nie przyjęli wyrzeczonego porządku życia, doskonałą metodą dla osiągnięć transcendentalnych, nazywanych w Bhagavad-gicie: yukta.

06.19*

yatha dipo nivata-stho    nengate sopama smrta

yogino yata-cittasya    yunjato yogam atmanah

yatha - jak; dipah - lampa; nivata-sthah - w miejscu, gdzie nie ma wiatru; na - nie; ingate - migocze; sa - to; upama - porównanie; smrta - jest uważany; yoginah - yogina; yata-cittasya - który opanował umysł; yunjatah - bezustannie zaangażowany; yogam - w medytację; atmanah - o transcendencji.

06.19   Tak jak płomień lampy spokojny jest i nie kołysze się w bezwietrznym miejscu, tak też transcendentalista, który opanował umysł, pozostaje niewzruszony w swojej medytacji o transcendentalnej jaźni.

06.19 Znaczenie: Prawdziwie świadoma Krsny osoba, zawsze pogrążona w transcendencji, bezustannie medytująca o swoim uwielbionym Panu, jest tak spokojna jak płomień lampy w bezwietrznym miejscu.

06.20-23*

yatroparamate cittam    niruddham yoga-sevaya

yatra caivatmanatmanam    paśyann atmani tusyati

sukham atyantikam yat tad    buddhi-grahyam atindriyam

vetti yatra na caivayam    sthitaś calati tattvatah

yam labdhva caparam labham    manyate nadhikam tatah

yasmin sthito na duhkhena    gurunapi vicalyate

tam vidyad duhkha-samyoga-   viyogam yoga-samjnitam

yatra - w tym stanie rzeczy, gdzie; uparamate - znika (dzięki temu, że odczuwa szczęście transcendentalne); cittam - czynności umysłu; niruddham - nie mając nic wspólnego z materią; yoga-sevaya - przez praktykę yogi;yatra - w której; ca - również; eva - z pewnością; atmana - czystym umysłem; atmanam - jaźń; paśyan - realizując pozycję; atmani - w sobie (w jaźni); tusyati - jest usatysfakcjonowany; sukham - szczęście; atyantikam - najwyższe; yat - które; tat - to; buddhi - przez inteligencję; grahyam - dostępny; atindriyam - transcendentalna; vetti - wie; yatra - w której; na - nigdy; ca - również; eva - z pewnością; ayam - on; sthitah - usytuowany; calati - porusza się; tattvatah - od prawdy; yam - to, które; labdhva - przez osiągnięcie; ca - również; aparam - każdy inny; labham - zdobycz; manyate - uważa; na - nigdy; adhikam - więcej; tatah - niż to; yasmin - w którym; sthitah - będąc usytuowanym;na - nigdy; duhkhena - przez nieszczęścia; guruna api - nawet chociaż bardzo trudne; vicalyate - jest wstrząśnięty; tam - to; vidyat - musisz wiedzieć; duhkha-samyoga - nieszczęść wynikających z kontaktów z materią; viyogam - wyniszczenie; yoga-samjnitam - zwana ekstazą w yodze.

06.20-23   W tym stanie doskonałości, zwanym transem albo samadhi, umysł – dzięki praktyce yogi – całkowicie wyzwolony jest od materialnych czynności mentalnych. Doskonałość tę cechuje zdolność oglądania duszy czystym umysłem oraz czerpanie z tego przyjemności i szczęścia. W tym radosnym stanie człowiek pełen jest niekończącego się, transcendentalnego szczęścia, doświadczanego poprzez zmysły transcendentalne. Ten, kto to osiągnął, żyje zawsze w prawdzie i uważa, że nie ma większej zdobyczy ponad to. Jest on zawsze zrównoważony, nawet w obliczu największych trudności. Stan ten jest prawdziwą wolnością od wszelkich nieszczęść wynikających z kontaktu z materią.

06.20-23 Znaczenie: Przez praktykę yogi można stopniowo uwolnić się od koncepcji materialnych. Jest to najistotniejsza właściwość zasady yogi. Potem następuje trans, czyli samadhi, co oznacza, że yogin – za pomocą transcendentalnego umysłu i inteligencji – realizuje Duszę Najwyższą, bez błędnego utożsamiania Jej z duszą własną. Praktyka yogi jest mniej lub bardziej oparta na zasadach systemu Patanjalego. Niektórzy nieautoryzowani komentatorzy próbują utożsamiać duszę indywidualną z Duszą Najwyższą, a moniści uważają to za wyzwolenie, ale nie rozumieją oni prawdziwego celu systemu yogi Patanjalego. System Patanjalego akceptuje przyjemność transcendentalną, ale moniści nie akceptują jej, obawiając się, by tym nie narazić na niebezpieczeństwo teorii jedni. Nie przyjmują oni dualizmu wiedzy i poznającego; ale tutaj werset ten potwierdza istnienie transcendentalnej przyjemności realizowanej poprzez transcendentalne zmysły. Potwierdza to również sam Patanjali Muni, sławny przedstawiciel systemu yogi. Wielki mędrzec mówi w swoich Yoga-sutrach (3.34): purusartha-śunyanam gunanam pratiprasavah kaivalyam svarupa-pratistha va citi-śaktir iti.

    Ta citi-śakti, czyli wewnętrzna moc, jest transcendentalna. Purusa-artha oznacza religijność materialną, rozwój ekonomiczny, zadowalanie zmysłów i, w końcu, próby stania się jednym z Najwyższym. Ta "jedność z Najwyższym" nazwana jest przez monistów kaivalyam. Ale według Patanjalego, to kaivalyam jest wewnętrzną, czyli transcendentalną mocą, dzięki której żywa istota staje się świadoma swojej konstytucjonalnej pozycji. Pan Caitanya nazywa ten stan ceto-darpana-marjanam, czyli oczyszczeniem brudnego lustra umysłu. To "oczyszczenie" jest w rzeczywistości wyzwoleniem, czyli bhava-maha-davagni-nirvapanam. Teoria nirvany (będącej również wstępnym etapem wyzwolenia) zgodna jest z tą zasadą. W Bhagavatam (2.10.6) zaś nazwane jest to svarupena vyavasthitih. Tym wersetem również Bhagavad-gita potwierdza to stanowisko.

    Po nirvanie, materialnym wygaszeniu, następuje manifestacja czynności duchowych, czyli służba oddania dla Pana, nazywana świadomością Krsny. Używając słów Bhagavatam, svarupena vyavasthitih: jest to "prawdziwe życie żywej istoty." Maya, czyli złudzenie, jest stanem życia duchowego zanieczyszczonego przez materialną infekcję. Uwolnienie się od tej materialnej infekcji nie oznacza destrukcji oryginalnej, wiecznej pozycji żywej istoty. Potwierdza to również Patanjali słowami: kaivalyam svarupa-pratistha va citi-śaktir iti. Ta citi-śakti, czyli przyjemność transcendentalna, jest prawdziwym życiem. Potwierdza to Vedanta-sutra (1.1.12), która mówi o niej jako ananda-mayo 'bhyasat. Ta naturalna transcendentalna przyjemność jest ostatecznym celem yogi i jest bez trudu osiągana poprzez pełnienie służby oddania, czyli bhakti-yogę. Bhakti-yoga zostanie omówiona szerzej w Rozdziale Siódmym Bhagavad-gity.

    W systemie yogi, jak to opisuje ten rozdział, istnieją dwa rodzaje samadhi, nazywane samprajnata-samadhi i asamprajnata-samadhi. Kiedy ktoś osiąga pozycję transcendentalną poprzez różne poszukiwania filozoficzne, nazywa się to samprajnata-samadhi. W asamprajnata-samadhi nie ma już więcej żadnego związku ze zwykłymi przyjemnościami, gdyż jest się wtedy transcendentalnym wobec wszystkich rodzajów szczęścia czerpanego ze zmysłów. Raz osiągnąwszy pozycję transcendentalną, yogin nie traci jej już nigdy. Bez osiągnięcia tej pozycji nie może on odnieść sukcesu. Współczesna tzw. praktyka yogi, która nie wyklucza różnych przyjemności zmysłowych, jest sprzeczna sama w sobie. Yogin folgujący sobie w seksie i używkach jest śmieszny. Nawet ci yogini nie są najlepszymi yoginami, którzy zainteresowani są tzw. siddhi (doskonałościami). Nie może osiągnąć stanu doskonałości ten, kto zainteresowany jest pewnymi ubocznymi produktami yogi, jak jest to stwierdzone w tym wersecie. Zatem osoby zajmujące się wyczynami gimnastycznymi albo siddhi, w celach pokazowych, powinny wiedzieć, iż w ten sposób zatracają cel yogi.

    Najlepszą i niezawodną metodą yogi w tym wieku jest świadomość Krsny. Osoba świadoma Krsny jest tak szczęśliwa w swoich zajęciach, te nie pragnie ona innego szczęścia. Istnieje wiele przeszkód, szczególnie w tym wieku hipokryzji, aby praktykować hatha-yogę, dhyana-yogę i jnana-yogę, ale nie ma takiego problemu, jeśli chodzi o praktykowanie karma-yogi albo bhakti-yogi .

    Tak długo, jak posiadamy to ciało materialne, musimy zaspokajać potrzeby tego ciała; chodzi mianowicie o jedzenie, spanie, obronę i prokreację. Ale osoba praktykująca czystą bhakti-yogę, czyli świadomość Krsny, nie rozbudza zmysłów przy zaspokajaniu tych potrzeb. Zadowala się tym, co jest niezbędne do życia, robiąc najlepszy użytek ze złej rzeczy, i raduje się szczęściem transcendentalnym w świadomości Krsny. Zachowuje obojętność wobec przypadkowych zjawisk – takich jak wypadki, choroby, ubóstwo czy nawet śmierć najdroższego krewnego – zawsze natomiast gotowa jest do wypełniania swoich obowiązków w świadomości Krsny, czyli w bhakti-yodze. Wypadki takie nigdy nie są przeszkodą w wypełnianiu jej obowiązków. Bhagavad-gita (2.14) zaś oświadcza agamapayino 'nityas tams titiksasva bharata. Znosi ona te wszystkie nieszczęścia, gdyż wie, że przychodzą one i odchodzą, nie wpływając na spełnianie jej obowiązków. W ten sposób osiąga najwyższą doskonałość w praktyce yogi.

06.24*

sa niścayena yoktavyo    yogo 'nirvinna-cetasa

sankalpa-prabhavan kamams    tyaktva sarvan aśesatah

manasaivendriya-gramam    viniyamya samantatah

sah - ten; niścayena - z mocną determinacją; yoktavyah - musi być praktykowany; yogah - system yogi; anirvinna-cetasa - bez odchyleń; sankalpa - spekulacje umysłowe; prabhavan - zrodzony z; kaman - pragnienia materialne; tyaktva - porzucając; sarvan - wszystko; aśesatah - całkowicie; manasa - przez umysł; eva - z pewnością; indriya-gramam - wszystkie zmysły; viniyamya - regulując; samantatah - ze wszystkich stron.

06.24   Należy oddać się praktyce yogi z niezachwianą determinacją i wiarą, nie zbaczając z tej ścieżki. Należy porzucić wszystkie, bez wyjątku, pragnienia zrodzone z umysłowych spekulacji i z pomocą umysłu kontrolować wszystkie zmysły, pod każdym względem.

06.24 Znaczenie: Yogin powinien być zdeterminowany i powinien wykonywać swoje praktyki cierpliwie i bez odchyleń. Nie powinien wątpić w końcowy sukces i powinien podążać tą ścieżką z dużą wytrwałością, nie zniechęcając się w przypadku jakiejkolwiek zwłoki w osiągnięciu ostatecznego sukcesu. Sukces jest pewien dla nieugiętego praktyka. Rupa Gosvami mówi o bhakti-yodze:

utsahan niścayad dhairyat    tat-tat-karma-pravartanat

sanga-tyagat sato vrtteh    sadbhir bhaktih prasidhyati

  "Proces bhakti-yogi można praktykować pomyślnie, z entuzjazmem, wytrwałością i determinacją, poprzez wypełnianie wyznaczonych sobie obowiązków w towarzystwie bhaktów i przez całkowite zaangażowanie się w czynności właściwe dla guny dobroci." (Upadeśamrta 3)

    Jeśli chodzi o determinację, to należy naśladować przykład wróbla, który stracił swoje jajeczka w falach oceanu. Złożył je na brzegu, ale zabrały je potężne fale. Wróbel bardzo się tym zmartwił i poprosił ocean, aby oddał mu jego własność. Ocean nie zwrócił nawet uwagi na jego prośbę. Więc wróbel postanowił osuszyć ocean. Zaczął czerpać wodę swoim małym dziobem, a każdy śmiał się z jego nieprawdopodobnego uporu. Wieść o jego próbach rozeszła się daleko i w końcu usłyszał ją Garuda, olbrzymi ptak noszący Pana Visnu. Przepełnił się on współczuciem dla swojej małej siostrzyczki i przybył, aby zobaczyć wróbla. Ponieważ spodobał mu się upór małego ptaka, obiecał mu pomóc. Natychmiast poprosił ocean o zwrot jajeczek i zagroził, że sam przejmie pracę wróbla. Przestraszony ocean bezzwłocznie oddał zabrane jajeczka. W ten sposób, dzięki łasce Garudy, wróbel został uszczęśliwiony.

    Podobnie, praktyka yogi, szczególnie bhakti-yogi w świadomości Krsny, również może wydawać się czymś niezwykle trudnym. Jeśli jednak ktoś przestrzega zasad z wielką determinacją, na pewno otrzyma pomoc od Pana, gdyż Bóg pomaga tym, którzy pomagają sobie samym.

06.25*

śanaih śanair uparamed    buddhya dhrti-grhitaya

atma-samstham manah krtva    na kincid api cintayet

śanaih - stopniowo; śanaih - krok za krokiem; uparamet - należy powstrzymywać; buddhya - za pomocą inteligencji; dhrti-grhitaya - spełniony z przekonaniem; atma-samstham - usytuowany w transcendencji; manah - umysł; krtva - czyniąc; na - nie; kincit - wszystko inne; api - nawet; cintayet - powinien myśleć o.

06.25   I tak stopniowo, krok po kroku, będąc wspieranym przez mocną wiarę, należy wprawić się w trans, używając do tego celu inteligencji, aby w ten sposób umysł – porzucając wszystkie inne myśli – mógł skoncentrować się na jaźni jedynie.

06.25 Znaczenie:  Kierując się właściwą wiarą i inteligencją, należy stopniowo porzucić wszelkie zajęcia zmysłowe. Nazywa się to pratyahara. Umysł, będąc kontrolowanym przez przekonania, medytację i wstrzymanie czynności zmysłów, powinien zostać doprowadzony do transu, czyli samadhi. Wtedy nie ma już niebezpieczeństwa zaangażowania się w życie materialne. Innymi słowy, chociaż tak długo, dopóki posiadamy ciało materialne, musimy mieć związek z materią, to jednak nie należy myśleć o zadowalaniu zmysłów. Nie powinno się myśleć o żadnej przyjemności poza przyjemnością Najwyższej Jaźni. Stan ten jest łatwo osiągalny przez bezpośrednie praktykowanie świadomości Krsny.

06.26*

yato yato niścalati    manaś cancalam asthiram

tatas tato niyamyaitad    atmany eva vaśam nayet

yatah yatah  - gdziekolwiek; niścalati - zostaje prawdziwie poruszony; manah - umysł; cancalam - chwiejny; asthiram - niestały; tatah tatah - stamtąd; niyamya - regulując; etat - to; atmani - w duszy; eva - z pewnością; vaśam - kontrola; nayet - musi sprowadzić pod.

06.26   Bez względu na to, gdzie by umysł nie zbłądził – z powodu swojej chwiejnej i niespokojnej natury – należy natychmiast powstrzymać go i z powrotem poddać kontroli jaźni.

06.26 Znaczenie: Natura umysłu jest chwiejna i niespokojna. Samozrealizowany yogin powinien jednak kontrolować ten umysł; umysł nie może kontrolować jego. Ten, kto kontroluje umysł (a tym samym również i zmysły), nazywany jest gosvamim albo svamim; ten natomiast, kto kontrolowany jest przez umysł, nazywany jest go-dasą, czyli sługą zmysłów. Gosvami zna najwyższy rodzaj szczęścia zmysłowego. W transcendentalnym szczęściu zmysłowym, zmysły zaangażowane są w służbę Hrsikeśy, czyli najwyższego właściciela zmysłów – Krsny. Służenie Panu oczyszczonymi zmysłami nazywa się świadomością Krsny. Jest to sposób na całkowite opanowanie zmysłów. Co więcej, jest to największą doskonałością praktyki yogi.

06.27*

praśanta-manasam hy enam    yoginam sukham uttamam

upaiti śanta-rajasam    brahma-bhutam akalmasam

praśanta - spokojny, skupiony na lotosowych stopach Krsny; manasam - tego, którego umysł; hi - z pewnością; enam - ten; yoginam - yogin; sukham - szczęście; uttamam - najwyższe; upaiti - osiąga; śanta-rajasam - uspokojone namiętności; brahma-bhutam - wyzwolony przez utożsamienie się z Absolutem; akalmasam - uwolniony od wszelkich następstw swoich przeszłych grzechów.

06.27   Yogin, który skupia swój umysł na Mnie, zaprawdę osiąga najwyższą doskonałość transcendentalnego szczęścia. Jest on ponad siłą pasji i staje się świadomym swojej jakościowej jedności z Najwyższym, i tak uwalnia się od wszelkich reakcji swoich przeszłych czynów.

06.27 Znaczenie:  Brahma-bhuta jest stanem wolności od materialnych zanieczyszczeń i zaangażowaniem się w transcendentalną służbę dla Pana. Mad-bhaktim labhate param (Bg. 18.54). Nie można pozostać w jakości Brahmana, Absolutu, jeśli umysł nie jest skoncentrowany na lotosowych stopach Pana. Sa vai manah krsna-padaravindayoh. Być nieustannie zaangażowanym w transcendentalną służbę dla Pana, czyli być w świadomości Krsny, to znaczy być faktycznie wyzwolonym spod wpływu guny pasji i wszelkich materialnych zanieczyszczeń.

06.28*

yunjann evam sadatmanam    yogi vigata-kalmasah

sukhena brahma-samsparśam    atyantam sukham aśnute

yunjan - angażując się w praktykę yogi; evam - w ten sposób; sada - zawsze; atmanam - dusza; yogi - ten, kto jest w kontakcie z Najwyższą Jaźnią; vigata - jest wolny od; kalmasah - wszelkie zanieczyszczenia materialne; sukhena - w szczęściu transcendentalnym; brahma-samsparśam - będąc w ciągłym kontakcie z Najwyższym; atyantam - najwyższe; sukham - szczęście; aśnute - osiąga.

06.28   W ten sposób taki opanowany yogin, bezustannie zaangażowany w praktykę yogi, uwalnia się od wszelkich zanieczyszczeń materialnych i osiąga najwyższy stan doskonałego szczęścia w transcendentalnej służbie miłości dla Pana.

06.28 Znaczenie: Samorealizacja oznacza poznanie własnej konstytucjonalnej pozycji w związku z Najwyższym. Indywidualna dusza jest cząstką Najwyższego i jej pozycją jest pełnienie transcendentalnej służby dla Pana. Ten transcendentalny kontakt z Najwyższym nazywany jest brahma-samsparśa.

06.29*

sarva-bhuta-stham atmanam    sarva-bhutani catmani

iksate yoga-yuktatma    sarvatra sama-darśanah

sarva-bhuta-stham - usytuowany we wszystkich istotach; atmanam - Dusza Najwyższa; sarva - wszystkie; bhutani - istoty; ca - również; atmani - w jaźni; iksate - widzi; yoga-yukta-atma - zjednoczony w świadomości Krsny; sarvatra - wszędzie; sama-darśanah - widząc jednakowo.

06.29   Prawdziwy yogin widzi Mnie we wszystkich istotach, widząc również każde stworzenie we Mnie. Zaprawdę, osoba zrealizowana widzi Mnie, tego samego Najwyższego Pana, wszędzie.

06.29 Znaczenie: Yogin świadomy Krsny jest doskonałym obserwatorem, ponieważ widzi Krsnę, Najwyższego, w sercu każdej żywej istoty jako Duszę Najwyższą (Paramatma). Iśvarah sarva-bhutanam hrd-deśe 'rjuna tisthati. Pan pod Swoją postacią Paramatmy przebywa zarówno w sercu psa, jak i bramina. Doskonały yogin wie, że Pan jest wiecznie transcendentalny i nie jest materialnie zanieczyszczony przez Swoją obecność czy to w psie, czy braminie. Dzieje się tak dzięki najwyższej neutralności Pana. W sercu indywidualnej istoty jest usytuowana również dusza indywidualna, ale nie jest ona obecna we wszystkich sercach. Na tym polega różnica między duszą indywidualną i Duszą Najwyższą. Tak wyraźnie nie może widzieć osoba, która nie praktykuje yogi poważnie. Natomiast osoba świadoma Krsny widzi Pana zarówno w sercu wierzącego, jak i niewierzącego. Smrti potwierdza to następującymi słowami: atatatvac ca matrtvac ca atma hi paramo harih. Pan, będąc źródłem wszystkich stworzeń, podobny jest matce i żywicielowi. Tak jak matka nie jest stronnicza wobec swoich dzieci, takim jest również najwyższy ojciec (czy matka). Dlatego Dusza Najwyższa jest zawsze obecny w każdej żywej istocie, jak również każda żywa istota jest usytuowana w energii Pana.

    Jak zostanie to wytłumaczone w Rozdziale Siódmym, Pan posiada zasadniczo dwie energie – duchową (czyli wyższą) i materialną (czyli niższą). Żywa istota, chociaż z natury przynależna wyższej energii, jest uwarunkowana przez energię niższą; zawsze jednak pozostaje ona w energii Pana. Każda żywa istota jest pogrążona w Nim, w ten czy inny sposób.

    Yogin widzi jednakowo, ponieważ widzi, że wszystkie żywe istoty, mimo tego że znajdują się w różnych warunkach – odpowiednio do skutków swojego postępowania – w każdych warunkach pozostają sługami Boga. Będąc w energii materialnej, żywa istota służy materialnym zmysłom, będąc zaś w energii duchowej, służy bezpośrednio Najwyższemu Panu. W każdym przypadku jest ona jednak sługą Boga. Taka wizja równości jest doskonała w osobie świadomej Krsny.

06.30*

yo mam paśyati sarvatra    sarvam ca mayi paśyati

tasyaham na pranaśyami    sa ca me na pranaśyati

yah - ktokolwiek; mam - Mnie; paśyati - widzi; sarvatra - wszędzie; sarvam - wszystko; ca - i; mayi - we Mnie; paśyati - widzi on; tasya