Rozdział 9 

Wiedza Najbardziej Poufna

09.01*

śri-bhagavan uvaca

idam tu te guhyatamam    pravaksyamy anasuyave

jnanam vijnana-sahitam    yaj jnatva moksyase 'śubhat

śri-bhagavan uvaca - Najwyższa Osoba Boga rzekł; idam - to; tu - ale; te - tobie; guhya-tamam - najbardziej poufna; pravaksyami - mówię; anasuyave - dla tych, którzy nie zazdroszczą; jnanam - wiedza; vijnana - wiedza zrealizowana; sahitam - z; yat - którą; jnatva - znając; moksyase - będziesz wyzwolonym; aśubhat - z pełnej trosk egzystencji materialnej.

09.01   Najwyższa Osoba Boga rzekł: Mój drogi Arjuno, ponieważ nigdy Mi nie zazdrościsz, wyjawię ci teraz tę najskrytszą modrość i realizację, którą poznawszy wyzwolony będziesz od trosk egzystencji materialnej.

09.01 Znaczenie: Im więcej wielbiciel słucha o chwałach Najwyższego Pana, tym bardziej staje się oświecony. Ten proces słuchania poleca Śrimad-Bhagavatam: "Przekazy Najwyższej Osoby Boga są pełne mocy i moce te mogą zostać zrealizowane, jeśli tematy odnoszące się do Najwyższego Boga dyskutowane są pomiędzy wielbicielami. Nie można tego osiągnąć przez obcowanie ze świeckimi naukowcami czy spekulantami umysłowymi, jako że jest to wiedza zrealizowana."

    Wielbiciele bezustannie zaangażowani są w służbę Najwyższego Pana. Pan zna mentalność i szczerość poszczególnych żywych istot, które zaangażowane są w świadomość Krsny, i daje im inteligencję, aby w obcowaniu z wielbicielami zrozumiały naukę o Krsnie. Dyskusje o Krsnie posiadają szczególną moc i jeśli jakaś szczęśliwa osoba ma okazję przebywać z wielbicielami i stara się przyswoić tę wiedzę, wtedy z pewnością uczyni postęp w kierunku realizacji duchowej. Aby zachęcić Arjunę do coraz większego postępu w jego pełnej mocy służbie, Pan Krsna przedstawia w tym rozdziale sprawy bardziej poufne od tych, które wyjawił wcześniej.

    Sam początek Bhagavad-gity, Rozdział Pierwszy, jest mniej lub bardziej wprowadzeniem do dalszej treści tej książki, a wiedza duchowa przedstawiona w Rozdziale Drugim i Trzecim nazywana jest poufną. Tematy dyskutowane w Rozdziale Siódmym i Ósmym szczególnie odnoszą się do służby oddania, i ponieważ przynoszą one oświecenie w świadomości Krsny, nazywane są bardziej poufnymi. Lecz tematy przedstawione w Rozdziale Dziewiątym mają do czynienia z czystym, niezachwianym oddaniem i dlatego wiedza ta nazywana jest najbardziej poufną. Kto posiada najbardziej poufną wiedzę o Krsnie, ten jest z natury transcendentalny i nawet przebywając w tym świecie materialnym, wolny jest od jego materialnych trosk. Bhakti-rasamrta-sindhu mówi, że za wyzwolonego ma być uważany ten, kto ma szczere pragnienie pełnienia służby miłości dla Najwyższego Pana, nawet jeśli znajduje się w uwarunkowanym stanie życia materialnego. Podobne stwierdzenie – że każdy zaangażowany w ten sposób jest wyzwolony – znajdziemy w Dziesiątym Rozdziale Bhagavad-gity.

    Ten pierwszy werset ma szczególne znaczenie. Słowa idam jnanam ("ta wiedza") odnoszą się do czystej służby oddania, na którą składa się dziewięć różnych czynności:

słuchanie,

intonowanie,

pamiętanie,

służenie,

oddawanie czci,

modlenie się,

posłuszeństwo,

utrzymywanie przyjaźni i

oddawanie wszystkiego.

Przez praktykowanie tych dziewięciu elementów służby oddania można wznieść się do świadomości duchowej – świadomości Krsny. Kiedy serce zostaje uwolnione z zanieczyszczeń materialnych, wtedy można zrozumieć tę naukę o Krsnie. Sama wiedza, że żywa istota nie jest materialna, jest niewystarczająca. Może to być początkiem realizacji duchowej, ale należy jeszcze poznać różnicę pomiędzy czynnościami ciała a czynnościami duchowymi tego, kto rozumie, że nie jest tym ciałem.

    W Rozdziale Siódmym dyskutowaliśmy już o potężnych mocach Najwyższej Osoby Boga, Jego różnych energiach, o naturze niższej i wyższej, i o całej tej manifestacji materialnej. Teraz, w Rozdziale Dziewiątym, opisane zostaną chwały Pana.

    Bardzo ważne w tym wersecie jest również sanskryckie słowo anasuyave. Na ogół komentatorzy Gity, nawet jeśli są wysoce kształceni, wszyscy są zazdrośni o Krsnę, Najwyższą Osobę Boga. Nawet najwięksi erudyci mylnie komentują Bhagavad-gitę. Ponieważ są oni zazdrośni o Krsnę, komentarze te są bezużyteczne. Jedynymi bona fide komentarzami są te pisane przez wielbicieli. Nikt nie może właściwie objaśniać Bhagavad-gity ani dać doskonałej wiedzy o Krsnie, jeśli jest o Niego zazdrosny. Głupcem jest ten, kto krytykuje charakter Krsny, nie znając Go. Należy z całą ostrożnością unikać komentarzy pisanych przez takie osoby. Wielką korzyść z tych rozdziałów może odnieść tylko ten, kto rozumie, że Krsna jest Najwyższą Osobą Boga, i że jest On osobą czystą i transcendentalną.

09.02*

raja-vidya raja-guhyam    pavitram idam uttamam

pratyaksavagamam dharmyam   su-sukham kartum avyayam

raja-vidya - królowa edukacji; raja-guhyam - królowa wiedzy tajemnej; pavitram - najczystsza; idam - to; uttamam - transcendentalna; pratyaksa - przez bezpośrednie doświadczenie; avagamam - rozumiana; dharmyam - zasada religii; su-sukham - bardzo szczęśliwy; kartum - wypełniać; avyayam - wieczny.

09.02   Wiedza ta jest królową edukacji, sekretem sekretów, wiedzą najczystszą i doskonałością religii, albowiem umożliwia nam bezpośrednie postrzeganie jaźni poprzez realizację. Jest ona nieprzemijająca, a spełnianie jej jest radością.

09.02 Znaczenie: Ten rozdział Bhagavad-gity nazwany jest królową edukacji, zawiera on bowiem esencję wszystkich doktryn i filozofii przedstawionych wcześniej. Jest siedmiu głównych filozofów w Indiach:

Gautama,

Kanda,

Kapila,

Yajnavalkya,

Śandilya i

Vaiśvanara, i ostatecznie

Vyasadeva, autor Vedanta-sutry.

Jest więc pokaźna ilość wiedzy na polu filozofii czy też wiedzy transcendentalnej. Teraz Pan mówi, że ten Dziewiąty Rozdział jest królową wśród takiej wiedzy, esencją wszelkiej wiedzy, którą można czerpać ze studiowania Ved i różnego rodzaju filozofii. Wiedza ta jest największym sekretem, jako że taka poufna albo transcendentalna wiedza pozwala zrozumieć różnicę pomiędzy duszą a ciałem. A ta królowa wszelkiej wiedzy tajemnej kończy się służbą oddania.

    Na ogół ludzie nie posiadają tej tajemnej wiedzy; otrzymują jedynie wykształcenie świeckie, dotyczące spraw doczesnych. Jeśli chodzi o to zwykłe, świeckie wykształcenie, zajmuje się ono tak wieloma dziedzinami: polityką, socjologią, fizyką, chemią, matematyką, astronomią, techniką itd. Wielkie uniwersytety na całym świecie nauczają tak wielu różnych przedmiotów, ale na nieszczęście nie ma żadnego uniwersytetu ani instytucji kształcącej, gdzie by wykładano naukę o duszy, która jest najważniejszą częścią tego ciała. Bez obecności duszy ciało nie ma żadnej wartości. Jednak ludzie kładą wielki nacisk na cielesne potrzeby życia, nie dbając o żywotną duszę.

    Bhagavad-gita, szczególnie od Rozdziału Drugiego, podkreśla znaczenie duszy. Już na samym początku Pan mówi, że to ciało podlega zniszczeniu, podczas gdy dusza jest wieczna (antavanta ime deha nityasyoktah śaririnah). Jest to tajemna część wiedzy; jest to po prostu wiedza o tym, że dusza jest czymś różnym od ciała, i że natura jej jest niezmienna, niezniszczalna i wieczna. Nie daje ona jednak pozytywnych informacji o duszy. Czasami ludzie utrzymują, że dusza jest czymś różnym od ciała, lecz kiedy ciało umiera, czyli gdy ktoś wyzwala się z ciała, dusza pozostaje w próżni i traci swoją osobowość. Nie jest to jednak prawdą. Jak może dusza, która jest tak aktywna w ciele, być bierną po wyzwoleniu się z ciała? Jest ona zawsze aktywna. Jeśli jest ona wieczną, jest wobec tego wiecznie aktywną, a jej aktywność w świecie duchowym jest najbardziej tajemną częścią wiedzy duchowej. Zatem, jak oznajmiono tutaj, wiedza o aktywności duszy jest królową wszelkiej wiedzy i jest wiedzą najbardziej poufną.

    Jak tłumaczy to literatura wedyjska, wiedza ta jest najczystszą formą wszelkiej aktywności. W Padma Puranie zostały przeanalizowane grzeszne czyny ludzi, będące rezultatami życia w grzechu w przeszłości. Osoby zaangażowane w jakieś czynności przynoszące korzyści uwikłane są w różnego rodzaju stany i formy grzesznych reakcji. Na przykład, gdy zasiane zostanie nasienie jakiegoś określonego drzewa, drzewo nie pojawi się natychmiast – wymaga to pewnego czasu. Jest najpierw małą, kiełkującą roślinką, następnie przyjmuje postać drzewa, kwitnie, owocuje, i kiedy jest już odpowiednio duże, wtedy z jego owoców i kwiatów mogą korzystać ludzie, którzy go zasiali. Podobnie, gdy człowiek dopuści się jakiegoś grzechu, musi minąć pewien czas, zanim grzech ten zaowocuje. Są to różne etapy. Ktoś mógł już zarzucić grzeszną działalność, ale nadal cierpi z powodu następstw, czyli owoców swoich grzechów. Są grzechy, które pozostają jeszcze w postaci nasienia, i są inne, które już zaowocowały, i które dostarczają nam owoców, odbieranych przez nas w postaci trosk i bólów.

    Jak tłumaczy to dwudziesty ósmy werset Rozdziału Siódmego, osoba, której następstwa grzechów zostały już wyczerpane, i która – uwolniwszy się od dualizmów tego świata materialnego – spełnia jedynie czyny pobożne, taka osoba angażuje się w służbę oddania dla Najwyższej Osoby Boga, Krsny. Innymi słowy, kto rzeczywiście zaangażowany jest w służbę dla Najwyższego Pana, ten wolny jest już od wszelkich następstw grzechów. Potwierdza to Padma Purana:

aprarabdha-phalam papam    kutam bijam phalonmukham

kramenaiva praliyeta    visnu-bhakti-ratatmanam

Jeśli ktoś pełni służbę dla Najwyższej Osoby Boga, to wszelkie następstwa jego grzechów popełnionych w przeszłości – czy to już owocujące, czy niezamanifestowane, czy pozostające w formie nasienia – stopniowo zanikają. Oczyszczająca moc służby oddania jest bardzo potężna i nazywana jest ona pavitram uttamam, najczystszą. Uttama znaczy transcendentalny. Tamas oznacza ten materialny świat albo ciemność, a uttama jest określeniem tego, co jest transcendentalne do czynności materialnych. Czynności w służbie oddania nigdy nie powinny być uważane za czynności materialne, choć czasem może się wydawać, że wielbiciele mają zajęcia podobne do zajęć zwykłych ludzi. Kto rozumie i kto jest zaznajomiony ze służbą oddania, ten będzie wiedział, że czynności te nie są materialne. Są one wszystkie czynnościami duchowymi, pełnymi oddania, niezanieczyszczonymi przez cechy natury materialnej.

    Jest powiedziane, że służba oddania jest czymś tak doskonałym, że natychmiast można odczuć efekty pełnienia jej. Ten bezpośredni rezultat jest prawdziwie zauważalny. Mamy tego praktyczne doświadczenie, że jakakolwiek osoba intonująca święte imiona Krsny

(Hare Krsna, Hare Krsna, Krsna Krsna, Hare Hare;

Hare Rama, Hare Rama, Rama Rama, Hare Hare),

z biegiem czasu, gdy zaczyna mantrować bez obraz, odczuwa pewną przyjemność transcendentalną i bardzo szybko uwalnia się od zanieczyszczeń materialnych. Jest to rzeczywiście widoczne. Co więcej, jeśli ktoś angażuje się nie tylko w słuchanie, ale próbuje również szerzyć wiadomość o służbie oddania albo pomaga w działalności misyjnej w świadomości Krsny, stopniowo odczuwa postęp duchowy. Ten postęp duchowy nie zależy od żadnego rodzaju wykształcenia czy kwalifikacji zdobytych uprzednio. Sama metoda jest tak czysta, że można się oczyścić jedynie przez przyjęcie jej.

    Stwierdza to również Vedanta-sutra (3.2.26): prakaśaś ca karmany abhyasat. "Moc służby oddania jest tak wielka, że jedynie przez pełnienie jej można zostać oświeconym. Co do tego nie ma żadnej wątpliwości." Praktycznym przykładem jest poprzednie życie Narady. Narada nie urodził się w wysoko postawionej rodzicie; był synem służącej i nie posiadał żadnego wykształcenia, lecz kiedy jego matka służyła wielkim wielbicielom Pana, również i on zaangażował się w tę służbę i czasami, podczas nieobecności swej matki, sam im usługiwał. Sam Narada mówi:

ucchista-lepan anumodito dvijaih

sakrt sma bhunje tad-apasta-kilbisah

evam pravrttasya viśuddha-cetasas

tad-dharma evatma-rucih prajayate

W tym wersecie ze Śrimad-Bhagavatam (1.5.25) Narada mówi swemu uczniowi Vyasadevie, że w swoim poprzednim życiu, jeszcze jako chłopiec, służył oczyszczonym wielbicielom, kiedy ci przebywali w jego domu podczas czterech miesięcy okresu deszczowego, i że wtedy towarzyszył im. Czasami mędrcy ci zostawiali na talerzach resztki pożywienia, a chłopiec, który zwykł myć te naczynia, pragnął skosztować resztek pozostawionego przez nich pokarmu. Więc zapytał wielkich wielbicieli, czy może to zrobić i uzyskał pozwolenie. Dzięki spożyciu tych resztek Narada uwolnił się od następstw swoich grzechów. W miarę jak jadł coraz więcej, serce jego stawało się tak czyste jak serca tych mędrców i stopniowo rozwinęły się w nim te same zamiłowania. Wielcy wielbiciele bezustannie rozkoszowali się czarem służby oddania dla Pana, słuchaniem, intonowaniem itd. i Narada rozwinął to samo upodobanie. Narada mówi dalej:

tatranvaham krsna-kathah pragayatam

anugrahenaśrnavam manoharah

tah śraddhaya me 'nupadam viśrnvatah

priyaśravasy anga mamabhavad rucih

Poprzez obcowanie z mędrcami Narada zapragnął również słuchać i śpiewać o chwałach Pana i rozwinął wielkie pragnienie służby oddania. Dlatego, jak opisuje Vedanta-sutra (prakaśaś ca karmany abhyasat): jeśli ktoś jedynie zaangażuje się w czynności służby oddania, automatycznie wszystko zostanie mu wyjawione i będzie mógł rozumieć. Nazywa się to pratyaksa, bezpośrednim postrzeganiem.

    Słowo dharmyam oznacza "ścieżka religii". Narada był właściwie synem służącej. Nie miał możliwości chodzenia do szkoły. Po prostu towarzyszył swojej matce i, na szczęście, matka jego usługiwała wielbicielom Pana. Narada, jako dziecko, wykorzystał tę szansę i jedynie dzięki obcowaniu z wielbicielami osiągnął najwyższy cel wszystkich religii. Najwyższym celem wszystkich religii jest służba oddania, jak oznajmia to Śrimad-Bhagavatam (sa vai pumsam paro dharmo yato bhaktir adhoksaje). Religijni ludzie na ogół nie wiedzą, iż najwyższą doskonałością religii jest osiągnięcie stanu służby oddania. Jak już dyskutowaliśmy o tym w związku z ostatnim wersetem Rozdziału Ósmego (vedesu yajnesu tapahsu caiva), na ogół dla zrozumienia ścieżki samorealizacji potrzebna jest wiedza wedyjska. Lecz Narada, mimo iż nigdy nie uczęszczał do szkoły mistrza duchowego i nie był kształcony w zasadach wedyjskich, osiągnął najwyższy rezultat pochodzący ze studiowania Ved. Proces ten posiada tak wielką moc, że nawet bez regularnego praktykowania religii można osiągnąć najwyższą doskonałość. Jak to jest możliwe? Potwierdza to również literatura wedyjska: acaryavan puruso veda. Kto obcuje z wielkimi acaryami, to nawet jeśli nie posiada wykształcenia i nie studiował Ved, może zaznajomić się z wszelką wiedzą, która konieczna jest do realizacji duchowej.

    Proces służby oddania jest procesem bardzo radosnym (su-sukham). Dlaczego? Polega on głównie na śravanam kirtanam visnoh, więc można po prostu słuchać intonowania chwał Pana albo uczęszczać na wykłady filozoficzne z wiedzy transcendentalnej dawane przez autoryzowanych acaryów. Jedynie siedząc i słuchając można się uczyć; następnie można jeść pozostałości smacznego pokarmu ofiarowanego Bogu. Służba oddania jest radosna w każdych warunkach. Można pełnić ją nawet w najbardziej ubogich warunkach. Pan mówi: patram puspam phalam toyam. Jest On gotów przyjąć od wielbiciela każdą ofiarę. Nawet liść, kwiat, owoc, trochę wody, które są przecież osiągalne w każdej części świata. Ofiarowywać może każdy, bez względu na pozycję społeczną, i ofiara będzie przyjęta, jeśli przedmioty zostaną ofiarowane z miłością. Jest wiele takich przykładów w historii. Wielcy mędrcy, tacy jak Sanat-kumara, zostali wielkimi wielbicielami Pana jedynie przez skosztowanie liści tulasi ofiarowanych Jego lotosowym stopom. Zatem proces służby oddania jest bardzo przyjemny i może być wykonywany w radosnym nastroju. Bóg przyjmuje tylko miłość, z którą ofiarowujemy Mu różne rzeczy.

    Powiedziano tutaj, że służba oddania jest wieczna. Nie jest tak, jak utrzymują filozofowie Mayavadi. Czasami przyjmują oni tzw. służbę oddania, lecz ich idea jest taka, że będą kontynuować ją do czasu, kiedy osiągną wyzwolenie. Ale w końcu, kiedy zostaną wyzwoleni, "staną się jednym z Bogiem". Taka tymczasowa służba oddania, pełniona z taką postawą, nie jest uważana za czystą. Prawdziwa służba oddania kontynuowana jest nawet po wyzwoleniu. Kiedy bhakta udaje się na planety duchowe w królestwie Boga, również tam służy Najwyższemu Panu. Nie próbuje On zostać jednym z Najwyższym Panem.

    Jak dowiemy się o tym z Bhagavad-gity, prawdziwa służba oddania zaczyna się po wyzwoleniu. Służba oddania rozpoczyna się (samah sarvesu bhutesu mad-bhaktim labhate param) po wyzwoleniu, czyli po przyjęciu pozycji Brahmana (brahma-bhuta). Nikt nie może poznać Najwyższej Osoby Boga przez niezależne praktykowanie karma-yogi, jnana-yogi albo astanga-yogi, czy też jakiejkolwiek innej yogi. Dzięki tym systemom yogi można zrobić mały postęp w kierunku bhakti-yogi, ale bez osiągnięcia stanu służby oddania nie można zrozumieć, kim jest Osoba Boga. Również Śrimad-Bhagavatam potwierdza, że naukę o Krsnie, czyli o Bogu, można zrozumieć wtedy, kiedy jest się oczyszczonym przez pełnienie służby oddania, szczególnie przez słuchanie od dusz zrealizowanych Śrimad-Bhagavatam albo Bhagavad-gity. Evam prasanna-manaso bhagavad-bhakti-yogatah. Dopiero kiedy czyjeś serce zostanie oczyszczone ze wszystkich nonsensów, wtedy będzie mógł on zrozumieć, kim jest Bóg. Tak więc proces służby oddania – świadomość Krsny – jest królową wszelkiego wykształcenia i królową wszelkiej wiedzy tajemnej. Jest on najczystszą formą religii i może być bez trudu spełniany w radosnym nastroju. Należy zatem przyjąć ten proces.

09.03*

aśraddadhanah purusa    dharmasyasya parantapa

aprapya mam nivartante    mrtyu-samsara-vartmani

aśraddadhanah - nie mający wiary; purusah - takie osoby; dharmasya - ku procesowi religii; asya - tego; parantapa - O zabójco nieprzyjaciół; aprapya - nie osiągając; mam - Mnie; nivartante - powracają; mrtyu - śmierci; samsara - w egzystencję materialną; vartmani - na ścieżce.

09.03   Ci, którzy nie zachowują wiary w ścieżkę służby oddania, nie osiągają Mnie, o pogromco nieprzyjaciół, lecz powracają do cyklu narodzin i śmierci w tym materialnym świecie.

09.03 Znaczenie: Nie posiadający wiary nie mogą spełniać procesu służby oddania – takie jest znaczenie tego wersetu. Wiarę rozbudzić można przez obcowanie z wielbicielami. Nieszczęśliwi są ludzie, którzy nawet po wysłuchaniu wszelkich dowodów literatury wedyjskiej od wielkich osobistości, nadal nie mają wiary w Boga. Są niezdecydowani i niewytrwali w służbie dla Pana. Zatem wiara jest najważniejszym czynnikiem dla postępu w świadomości Krsny. W Caitanya-caritamrta jest powiedziane, że należy być całkowicie przekonanym, że po prostu przez służenie Najwyższemu Panu Śri Krsnie osiąga się wszelką doskonałość. To nazywane jest prawdziwą wiarą. Jak oznajmia Śrimad-Bhagavatam (4.31.14):

yatha taror mula-nisecanena

trpyanti tat-skandha-bhujopaśakhah

pranopaharac ca yathendriyanam

tathaiva sarvarhanam acyutejya

  "Przez podlewanie korzenia drzewa zaspokaja się potrzeby jego gałęzi, gałązek i liści, a przez dostarczenie pożywienia dla żołądka zadowala się wszystkie zmysły ciała. Podobnie, przez zaangażowanie się w transcendentalną służbę dla Najwyższego Pana automatycznie zadowala się wszystkich półbogów i wszystkie żywe istoty." Zatem po przeczytaniu Bhagavad-gity powinno się niezwłocznie dojść do konkluzji podanej w samej Gicie: należy porzucić wszelkie zajęcia i przyjąć służbę dla Najwyższego Pana, Krsny, Osoby Boga. Jeśli ktoś przekonany jest do takiej filozofii życia, jest to wiarą.

    Rozwinięciem tej wiary jest proces świadomości Krsny. Ludzi w świadomości Krsny można podzielić na trzy grupy. Do grupy trzeciej należą ci, którzy nie mają wiary. Nawet jeśli są oficjalnie zaangażowani w służbę oddania, nie mogą osiągnąć najwyższego stanu doskonałości. Najprawdopodobniej po pewnym czasie odejdą. Mogą zaangażować się w służbę oddania, ale ponieważ nie mają całkowitego przekonania i wiary, bardzo trudno jest im kontynuować ten proces świadomości Krsny. Mamy tego praktyczne doświadczenie w prowadzeniu naszej działalności misyjnej. Niektórzy ludzie przychodzą i zgłaszają się do Towarzystwa Świadomości Krsny z pewnym ukrytym motywem, lecz skoro tylko zaczyna im się lepiej materialnie powodzić, porzucają ten proces i wracają do dawnego sposobu życia. Jedynie dzięki wierze można uczynić postęp w świadomości Krsny. Jeśli chodzi o rozwój wiary, to ten, kto zna dobrze literaturę o służbie oddania i osiągnął stan mocnej wiary, nazywany jest człowiekiem pierwszej klasy w świadomości Krsny. Do klasy drugiej zaliczają się ci, którzy nie są za bardzo zaawansowani w rozumieniu pism świętych dotyczących służby oddania, ale którzy samoczynnie posiadają mocną wiarę, iż krsna-bhakti, czyli służba dla Krsny, jest najlepszą drogą i w dobrej wierze podjęli ten proces. Stoją zatem wyżej od trzeciej klasy ludzi, którzy nie mają ani doskonałej wiedzy pism świętych, ani właściwej wiary, lecz próbują praktykować ten proces przez obcowanie z wielbicielami i prostotę. Osoba trzeciej klasy w świadomości Krsny może upaść, ale ten, kto należy do klasy drugiej nie upada. A dla tego, kto należy do klasy pierwszej, nie ma ryzyka upadku. Na pewno będzie czynił postęp i osiągnie końcowy rezultat Jeśli chodzi o osobę trzeciej klasy w świadomości Krsny, to chociaż jest ona przekonana, że służba oddania dla Krsny jest czymś bardzo dobrym, nie zdobyła ona jeszcze odpowiedniej wiedzy o Krsnie, przekazanej przez takie pisma święte jak Śrimad-Bhagavatam i Bhagavad-gita. Czasami te trzeciej klasy osoby w świadomości Krsny mają pewne skłonności do karma-yogi albo jnana-yogi i czasem są zdezorientowane, lecz skoro tylko uwolnią się od wpływu tych procesów, zostają osobami drugiej albo pierwszej klasy w świadomości Krsny. Również wiarę w Krsnę można podzielić na trzy etapy i etapy te zostały opisane w Śrimad-Bhagavatam. Wyjaśnia się tam również (Canto 11) przywiązanie do Krsny, które też może być pierwszej, drugiej i trzeciej klasy. Dla tych, którzy nawet po usłyszeniu o Krsnie i o doskonałości służby oddania dalej nie mają wiary, myśląc, że jest to przesadą, ścieżka ta jest bardzo trudna, nawet jeśli rzekomo zaangażowali się w służbę oddania. Dla nich mała jest nadzieja na osiągnięcie doskonałości. Zatem wiara jest bardzo ważnym czynnikiem w pełnieniu służby oddania.

09.04*

maya tatam idam sarvam    jagad avyakta-murtina

mat-sthani sarva-bhutani    na caham tesv avasthitah

maya - przeze Mnie; tatam - przeniknął; idam - ta; sarvam - cała; jagat - manifestacja kosmiczna; avyakta-murtina - przez niezamanifestowaną formę; mat-sthani - we Mnie; sarva-bhutani - wszystkie żywe istoty; na - nie; ca - również; aham - Ja; tesu - w nich; avasthitah - usytuowany.

09.04   W Swojej niezamanifestowanej formie, przenikam cały wszechświat. Wszystkie istoty są we Mnie, lecz Ja nie jestem w nich.

09.04 Znaczenie: Najwyższa Osoba Boga nie może zostać postrzeżony przez "wulgarne" zmysły materialne. Jest powiedziane:

atah śri-krsna-namadi    na bhaved grahyam indriyaih

sevonmukhe hi jihvadau    svayam eva sphuraty adah

(Bhakti-rasamrta-sindhu 1.2.234)

Imienia Pana Śri Krsny, Jego sławy, rozrywek itd. nie można poznać zmysłami materialnymi. Objawia się On tylko temu, kto zaangażowany jest w czystą służbę oddania pod właściwym kierownictwem. Brahma-samhita (5.38) mówi: premanjana-cchurita-bhakti-vilocanena santah sadaiva hrdayesu vilokayanti: tylko ten może zawsze oglądać Najwyższą Osobę Boga, Govindę, wewnątrz i na zewnątrz siebie, kto rozwinął transcendentalną miłość do Niego. A więc nie jest On widoczny dla ogółu ludzi. Oznajmiono tutaj, że mimo iż jest On wszechprzenikający, wszędzie obecny, to jednak nie można Go dostrzec zmysłami materialnymi. Tutaj wskazują na to słowa avyakta-murtina. W rzeczywistości jednak, chociaż my nie widzimy Jego, wszystko spoczywa w Nim. Jak dyskutowaliśmy o tym w Rozdziale Siódmym, cała materialna natura kosmiczna jest jedynie kombinacją Jego dwóch energii – wyższej energii duchowej i niższej energii materialnej. Tak jak blask słoneczny rozprzestrzeniony jest w całym wszechświecie, tak energia Boga rozprzestrzeniona jest w całym stworzeniu i wszystko w niej spoczywa.

    Jednakże nie należy wyciągać z tego wniosku, że skoro rozprzestrzenia się On wszędzie, to utracił Swoją egzystencję osobową. Aby wykazać błędność takich twierdzeń, Pan mówi: "Jestem wszędzie i wszystko jest we Mnie, ale jednak jestem z dala od wszystkiego." Na przykład król stoi na czele rządu, który jest jedynie manifestacją mocy królewskiej. Różne departamenty w rządzie nie są niczym innym jak mocą króla i każdy departament opiera się na sile królewskiej. Jednak nie można spodziewać się osobistej obecności króla w każdym departamencie. Jest to wulgarny przykład. Podobnie, podstawą wszelkich manifestacji, które obserwujemy, i wszystkiego co istnieje – zarówno w świecie duchowym, jak i materialnym – jest energia Najwyższej Osoby Boga. Stworzenie powstaje przez dyfuzję Jego różnych energii i, jak oznajmia Bhagavad-gita, vistabhyaham idam krtsnam: jest On wszędzie obecny poprzez Swoją osobistą reprezentację, dyfuzję Jego różnych energii.

09.05*

na ca mat-sthani bhutani    paśya me yogam aiśvaram

bhuta-bhrn na ca bhuta-stho    mamatma bhuta-bhavanah

na - nigdy, ca - również; mat-sthani - usytuowane we Mnie; bhutani - wszelkie stworzenie; paśya - spójrz; me - Moją; yogam aiśvaram - niepojęte moce mistyczne; bhuta-bhrt - żywiciel wszystkich żywych istot; na - nigdy, ca - również; bhuta-sthah - w manifestacji kosmicznej; mama - Moja; atma - Jaźń; bhuta-bhavanah - źródło wszelkich manifestacji.

09.05   A jednak wszystko, co jest stworzone, nie spoczywa we Mnie. Spójrz na Moją mistyczną wspaniałość! Chociaż Ja utrzymuję i żywię wszystkie żywe istoty, i chociaż jestem wszędzie, to jednak nie jestem częścią tej manifestacji kosmicznej, gdyż Ja Sam jestem źródłem stworzenia.

09.05 Znaczenie: Pan mówi, że wszystko co istnieje, spoczywa na Nim (mat-sthani sarva-bhutani). Nie należy tego błędnie zrozumieć. Pan nie jest bezpośrednio zaangażowany w utrzymywanie i zasilanie manifestacji materialnej. Czasami oglądamy wizerunek Atlasa trzymającego na swoich ramionach wielki glob ziemski. Wygląda on na bardzo zmęczonego trzymaniem tej ziemskiej planety. Takiego obrazu nie należy kojarzyć z Krsną utrzymującym stworzony przez Siebie wszechświat Mówi On, że chociaż wszystko spoczywa w Nim, to jednak jest On z dala od wszystkiego. Systemy planetarne unoszą się w przestrzeni i ta przestrzeń jest energią Najwyższego Pana. Lecz On Sam jest czymś odmiennym od tej przestrzeni. Jest On inaczej usytuowany. Dlatego Pan mówi: "Chociaż wszystko spoczywa w Mojej niezmierzonej energii, to jednak Ja, jako Najwyższa Osoba Boga, znajduję się z dala od wszystkiego." Taka jest niezmierzona potęga Pana.

    Wedyjski słownik Nirukti mówi yujyate 'nena durghatesu karyesu: "Manifestując Swoje energie, Najwyższa Osoba Boga odbywa niepojęte, wspaniałe rozrywki." Energie Jego są niezliczone, a samo Jego postanowienie jest faktem. W ten sposób należy rozumieć Osobę Boga. My możemy się nosić z zamiarem zrobienia czegoś, lecz może zaistnieć tak wiele przeszkód uniemożliwiających nam spełnienie naszego zamiaru. Ale jeśli Krsna pragnie coś zrobić, jedynie poprzez Jego wolę wszystko odbywa się w tak doskonały sposób, że nie można nawet wyobrazić sobie w jaki sposób się to dzieje. Pan tłumaczy ten fakt: mimo iż utrzymuje On i zasila wszelkie materialne manifestacje, to jednak nie dotyka On tych manifestacji. Wszystko jest tworzone, utrzymywane i niszczone jedynie poprzez Jego najwyższą wolę. Nie ma różnicy pomiędzy Jego umysłem a Nim Samym (tak jak istnieje różnica pomiędzy nami a naszym obecnym umysłem materialnym), jako że jest On absolutnym duchem. Pan jest obecny we wszystkim jednocześnie. Jednak zwykły człowiek nie może zrozumieć, w jaki sposób jest On obecny również osobiście. Jest On rożny od tej manifestacji materialnej, jednak wszystko spoczywa na Nim. Wytłumaczone to zostało tutaj jako yogam aiśvaram, siła mistyczna Najwyższej Osoby Boga.

09.06*

yathakaśa-sthito nityam    vayuh sarvatra-go mahan

tatha sarvani bhutani    mat-sthanity upadharaya

yatha - tak bardzo jak; akaśa-sthitah - usytuowany w przestrzeni; nityam - zawsze; vayuh - wiatr, sarvatra-gah - wiejący wszędzie; mahan - wielki; tatha - podobnie; sarvani bhutani - wszystkie istoty stworzone; mat-sthani - usytuowane we Mnie; iti - w ten sposób; upadharaya - spróbuj zrozumieć;

09.06   Tak jak potężny wiatr, wiejący wszędzie, zawsze spoczywa w eterze, wiedz, że tak samo wszystkie stworzone istoty spoczywają we Mnie.

09.06 Znaczenie: Dla przeciętnej osoby jest to prawie niezrozumiałe, w jaki sposób potężna manifestacja materialna może spoczywać w Nim. Pan daje przykład, który może ułatwić nam zrozumienie tego. Przestrzeń jest największą manifestacją, którą jesteśmy w etanie sobie wyobrazić. I w tej przestrzeni największą manifestacją tego kosmicznego świata jest wiatr, czyli powietrze. Ruch powietrza wpływa na to, że poruszają się wszystkie inne rzeczy. Ale chociaż wiatr jest wielki, to jednak usytuowany jest on w przestrzeni; nie znajduje się on poza niebem. Podobnie, wszystkie te wspaniałe manifestacje kosmiczne istnieją dzięki najwyższej woli Boga i wszystkie one zależne są od tej najwyższej woli. Istnieje powiedzenie, że nawet źdźbło trawy nie porusza się bez woli Najwyższej Osoby Boga. Zatem wszystko porusza się zgodnie z Jego wolą. Poprzez Jego wolę wszystko jest tworzone, utrzymywane i unicestwiane. Jednak On znajduje się z dala od wszystkiego, tak jak przestrzeń nie ma nic wspólnego z działaniem atmosfery.

    W Upanisadach jest powiedziane yad-bhisa vatah pavate: "Wiatr porusza się ze strachu przed Najwyższym Panem." (Taittiriya Upanisad 2.8.1) Brhad-aranyaka Upanisad (3.8.9) oznajmia etasya va aksarasya praśasane gargi surya-candramasau vidhrtau tisthata etasya va aksarasya praśasane gargi dyav-aprthivyau vidhrtau tisthatah. "Z najwyższego rozkazu, pod kontrolą Najwyższej Osoby Boga poruszają się słońce, księżyc i inne wielkie planety." Zostało to oznajmione również w Brahma-samhicie (5.52):

yac-caksur esa savita sakala-grahanam

raja samasta-sura-murtir aśesa-tejah

yasyajnaya bhramati sambhrta-kala-cakro

govindam adi-purusam tam aham bhajami

Jest to opis ruchu słońca. Jest powiedziane, że słońce jest uważane za jedno z oczu Najwyższego Pana, i że ma ono niezmierzoną moc wydzielania ciepła i światła. Jednak porusza się ono po swojej orbicie z rozkazu i najwyższej woli Govindy. W literaturze wedyjskiej możemy znaleźć potwierdzenie tego, że ta manifestacja materialna, która wydaje się nam być tak wspaniałą i wielką, znajduje się pod całkowitą kontrolą Najwyższej Osoby Boga. Dokładniej jest to wytłumaczone w dalszych wersetach tego rozdziału.

09.07*

sarva-bhutani kaunteya    prakrtim yanti mamikam

kalpa-ksaye punas tani    kalpadau visrjamy aham

sarva-bhutani - wszystkie stworzone istoty, kaunteya - O synu Kunti; prakrtim - natura; yanti - wchodzi; mamikam - Moja; kalpa-ksaye - pod koniec milenium; punah - ponownie; tani - wszystkie te; kalpa-adau - na początku milenium; visrjami - stwarzam; aham - Ja.

09.07   O synu Kunti, pod koniec milenium wszystkie manifestacje materialne wchodzą w Moją naturę, a na początku następnego milenium ponownie je stwarzam poprzez moc Swoją.

09.07 Znaczenie: Stworzenie, utrzymywanie i unicestwienie tej manifestacji materialnej całkowicie zależy od najwyższej woli Osoby Boga. "Pod koniec milenium" znaczy z chwilą śmierci Brahmy. Brahma żyje sto lat, a jeden jego dzień równa się 4 300 000 000 lat ziemskich. Równie długo trwa jego noc. Jego miesiąc składa się z trzydziestu takich dni i nocy, a jego rok z dwunastu miesięcy. Po upływie stu takich lat, kiedy Brahmy umiera, następuje zniszczenie, czyli unicestwienie manifestacji materialnej. Oznacza to, że energia zamanifestowana przez Najwyższego Pana zostaje ponownie pochłonięta przez Niego. Następnie, kiedy zaistnieje potrzeba zamanifestowania świata kosmicznego, dzieje się tak z Jego woli. Bahu syam: "Mimo iż jednym jestem, mogę stać się wieloma." Jest to wedyjski aforyzm (Chandogya Upanisad 6.2.3). Ponownie rozprzestrzenia się On w tej energii materialnej i w ten sposób powstaje nowa manifestacja kosmiczna.

09.08*

prakrtim svam avastabhya    visrjami punah punah

bhuta-gramam imam krtsnam    avaśam prakrter vaśat

prakrtim - natura materialna; svam - Mojej własnej Jaźni; avastabhya - wchodząc w; visrjami - stwarzam; punah punah - ciągle od nowa; bhuta-gramam - wszystkie te manifestacje kosmiczne; imam - te; krtsnam - cały; avaśam - automatycznie; prakrteh - poprzez siły natury; vaśat - w zależności od.

09.08   Ode Mnie zależy cały porządek kosmiczny. Z Mojej woli bezustannie manifestują się światy i z Mojej woli ulegają zagładzie.

09.08 Znaczenie: Ten świat materialny jest manifestacją niższej energii Najwyższej Osoby Boga. Zostało to już kilkakrotnie wytłumaczone. Z chwilą stworzenia Pan wysyła energię materialną mahat-tattvę, w którą następnie wchodzi jako Swoja pierwsza inkarnacja Purusa – Maha-Visnu. Leżąc w Oceanie Przyczyn, wydycha On z Siebie niezliczone ilości wszechświatów i w każdy z tych wszechświatów wchodzi jako Garbhodakaśayi Visnu. Każdy wszechświat tworzony jest w ten sposób. Następnie manifestuje się On jako Ksirodakaśayi Visnu i w tej postaci przenika wszystko – nawet maleńkie atomy. Fakt ten został wytłumaczony tutaj. Wchodzi On we wszystko.

    Z kolei, w ten nowo stworzony wszechświat, w naturę materialna zostają wszczepione żywe istoty, które w zależności od swoich przeszłych czynów zajmują różne pozycje. W ten sposób rozpoczynają się czynności tego świata materialnego. Różne gatunki żywych istot rozpoczynają swoją aktywność już od momentu stworzenia. Nieprawdą jest, że wszystko podlega rozwojowi. Różne gatunki życia tworzone są razem ze wszechświatem. Równocześnie powstają ludzie, zwierzęta, ptaki – gdyż manifestacja ta odpowiada pragnieniom żywych istot w momencie ostatniego unicestwienia. Wyraźnie powiedziane jest tutaj, przez użycie słowa avaśam, że żywe istoty nie mają żadnego wpływu na ten proces. Po prostu ponownie zostaje zamanifestowany stan ich poprzedniego życia z ostatniej manifestacji, a dzieje się tak jedynie dzięki Jego woli. Niepojęta jest moc Pana, Najwyższej Osoby Boga. Po stworzeniu różnych gatunków życia – nie ma On z nimi żadnego związku. Świat manifestuje się w tym celu, aby żywe istoty mogły znaleźć ujście dla swoich skłonności, więc Pan nie staje temu na przeszkodzie.

09.09*

na ca mam tani karmani    nibadhnanti dhananjaya

udasina-vad asinam    asaktam tesu karmasu

na - nigdy, ca - również; mam - Mnie; tani - wszystkie te; karmani - czynności; nibadhnanti - związują; dhananjaya - O zdobywco bogactw; udasina-vat - jako neutralny, asinam - usytuowany, asaktam - bez przywiązania; tesu - do tych; karmasu - czynności.

09.09   Jednak cała ta praca nie może Mnie związać, o Dhananjayo. Nigdy nie przywiązuję się do tych czynności materialnych i zawsze pozostaję neutralny.

09.09 Znaczenie: Nie należy myśleć w związku z tym, że Najwyższa Osoba Boga nie ma żadnego zajęcia. Jest On zawsze zajęty w Swoim świecie duchowym. W Brahma-samhicie (5.6) jest powiedziane, atma-ramasya tasyasti prakrtya na samagamah: "Zawsze pogrążony jest On w Swoich wiecznych, pełnych szczęścia czynnościach duchowych; nie mając nic wspólnego z czynnościami materialnymi." Czyny materialne spełniane są przez różne Jego moce, natomiast On Sam zawsze pozostaje wobec nich neutralnym. Na neutralność tę wskazuje tutaj słowo udasina-vat. Mimo iż sprawuje kontrolę nad każdą najmniejszą czynnością materialną, to jednak pozostaje neutralnym. Można tutaj użyć przykładu wysokiego sędziego, który siedzi na swojej ławie. Z jego rozkazu dzieje się tak wiele rzeczy: ktoś jest wieszany, ktoś wtrącony do więzienia, ktoś karany wysoką grzywną, lecz on nadal pozostaje neutralnym. Nie ma on do czynienia z jakimkolwiek zyskiem czy stratą. Podobnie neutralnym jest zawsze Pan, mimo iż ma On Swój udział w każdej sferze działania. Vedanta-sutra (2.1.34) oznajmia, vaisamya-nairghrnye na: iż nie jest On usytuowany w dualizmach tego materialnego świata. Jest On zawsze transcendentalny w stosunku do nich. Nie przywiązuje się też do stwarzania ani unicestwiania tego materialnego świata. Żywe istoty przybierają rożne formy w różnych gatunkach życia, odpowiednio do swoich przeszłych czynów, i Pan nie ingeruje w to.

09.10*

mayadhyaksena prakrtih    suyate sa-caracaram

hehenanena kaunteya    jagad viparivartate

maya - przeze Mnie; adhyaksena - przez kontrolę; prakrtih - natura materialna; suyate - manifestuje; sa - obie; cara-acaram - ruchome i nieruchome; hetuna - z tego powodu; anena - to; kaunteya - O synu Kunti; jagat - manifestacja kosmiczna; viparivartate - działa.

09.10   Ta materialna natura – będąc jedną z Moich energii – działa pod Moją kontrolą, o synu Kunti, i ona to stwarza wszelkie ruchome i nieruchome istnienie. Według jej praw ta manifestacja jest tworzona i unicestwiana raz za razem.

09.10 Znaczenie: Werset ten oznajmia, że Najwyższy Pan, mimo iż pozostający z dala od tego świata materialnego, pozostaje najwyższym jego kontrolerem. Najwyższy Pan jest najwyższą woli i podstawą tej manifestacji materialnej, lecz rolę kierującą spełnia natura materialna. Krsna również mówi w Bhagavad-gicie: "Ja jestem ojcem" wszystkich żywych istot w różnych formach i gatunkach. Ojciec zapładnia łono matki nasieniem, aby dać życie dziecku, i podobnie, Najwyższy Pan jedynie poprzez Swoje spojrzenie zaszczepia wszystkie żywe istoty w łono natury materialnej i pojawiają się one w różnych formach i gatunkach, odpowiednio do swoich ostatnich pragnień i czynów. Wszystkie te żywe istoty, chociaż zrodzone pod spojrzeniem Najwyższego Pana, przyjmują różne ciała odpowiednio do swoich przeszłych czynów i pragnień. Więc Pan nie jest bezpośrednio zaangażowany w stwarzanie materialnego świata. Jedynie rzucając spojrzenie na naturę materialną, ożywia ją i wszystko zostaje natychmiast stworzone. Ponieważ rzuca On Swoje spojrzenie na naturę materialną jest to niewątpliwie jakieś działanie ze strony Najwyższego Pana, lecz bezpośrednio nie ma On nic wspólnego z manifestacją tego świata materialnego. Smrti podaje następujący przykład: jeśli przed kimś znajduje się pachnący kwiat, osoba ta może dotknąć zapachu kwiatu zmysłem węchu, jednakże to wąchanie i kwiat są czymś oddzielnym. Podobny związek istnieje pomiędzy światem materialnym i Najwyższą Osobą Boga. Nie mając właściwie nic wspólnego z tym światem, stwarza On Swoim spojrzeniem i postanowieniem. Krótko mówiąc, bez nadzoru Najwyższej Osoby Boga natura materialna nie jest sama w stanie zrobić niczego. Jednakże Najwyższa Osoba nie jest przywiązany do żadnych czynności materialnych.

09.11*

avajananti mam mudha    manusim tanum aśritam

param bhavam ajananto    mama bhuta-maheśvaram

avajananti - wyśmiewają; mam - Mnie; mudhah - niemądrzy ludzie; manusim - w ludzkiej postaci; tanum - ciało; aśritam - przyjmuję; param - transcendentalny; bhavam - natura; ajanantah - nie znając; mama - Mojej; bhuta - wszystkiego, co istnieje; maha-iśvaram - najwyższy właściciel.

09.11   Głupcy wyśmiewają Mnie, kiedy zstępuję w ludzkiej postaci. Nie znają Mojej transcendentalnej natury i nie wiedzą, że jestem Najwyższym Panem wszystkiego, co istnieje.

09.11 Znaczenie: Z wyjaśnień poprzednich wersetów w tym rozdziale wyraźnie wynika, że Najwyższa Osoba Boga, mimo iż pojawia się jak ludzka istota, nie jest zwykłym człowiekiem. Osoba Boga, który kieruje stworzeniem, utrzymaniem i unicestwieniem tej manifestacji kosmicznej, nie może być ludzką istotą. Jest jednakże wielu niemądrych ludzi, którzy uważają Krsnę jedynie za potężnego człowieka i nic ponadto. W rzeczywistości jest On oryginalną Najwyższą Osobą, jak potwierdza to Brahma-samhita (iśvarah paramah krsnah): On jest Najwyższym Panem.

    Jest wiele iśvar (kontrolerów), i jeden zdaje się być większym od drugiego. W zwykłym zarządzaniu sprawami tego świata materialnego biorą udział pewni urzędnicy lub kierownicy, ponad nimi są sekretarze, ponad nimi minister, a jeszcze wyżej prezydent. Każdy z nich jest kontrolerem, lecz jedni są kontrolowani przez innych. Brahma-samhita oznajmia, że najwyższym kontrolerem jest Krsna. Jest niewątpliwie wielu kontrolerów, zarówno w tym świecie materialnym, jak i duchowym, lecz Krsna jest najwyższym spośród nich wszystkich (iśvarah paramah krsnah), a ciało Jego jest sac-cid-ananda, niematerialne.

    Ciała materialne nie mogą spełniać cudownych czynów opisanych w wersetach poprzednich. Jego ciało jest wieczne, pełne szczęścia i pełne wiedzy. Chociaż nie jest On zwykłym człowiekiem, głupcy wyśmiewają Go i uważają za człowieka. Ciało Jego zostało tutaj nazwane manusim, ponieważ postępuje On tak jak człowiek, przyjaciel Arjuny, polityk zaangażowany w Bitwę na Polu Kuruksetra. Na tak wiele sposobów postępuje On jak zwykły człowiek, lecz w rzeczywistości ciało Jego jest sac-cid-ananda-vigraha – wiecznym szczęściem i absolutną wiedzą. Potwierdza to również język wedyjski. Sac-cid-ananda-rupaya krsnaya: "Ofiarowuję swoje wyrazy szacunku Najwyższej Osobie Boga, Krsnie, który jest wieczną i pełną szczęścia formą wiedzy." (Gopala-tapani Upanisad 1.1) Są również inne opisy w języku wedyjskim. Tam ekam govindam: "Ty jesteś Govindą, przyjemnością dla krów i zmysłów." Sac-cid-ananda-vigraham: "Twoja wieczna forma jest transcendentalna, pełna wiedzy i szczęścia." (Gopala-tapani Upanisad 1.35)

    Pomimo transcendentalnych jakości ciała Pana Krsny, jego pełnej wiedzy i szczęścia, jest wielu tzw. naukowców i komentatorów Bhagavad-gity, którzy wyśmiewają Krsnę jako zwykłego człowieka. Naukowiec taki mógł narodzić się jako człowiek wyróżniający się, dzięki dobrym uczynkom w swoim poprzednim życiu, lecz przyczyną takiego pojmowania Krsny jest ubogi zasób wiedzy. Dlatego jest on nazywany mudha, gdyż tylko głupcy – nie znając tajemniczych czynności Najwyższego Pana i Jego różnych mocy – uważaj Krsnę za zwykłą ludzką istotę. Nie wiedzą oni, że ciało Krsny jest symbolem całkowitej wiedzy i szczęścia, ani nie wiedzą iż On jest właścicielem wszystkiego co istnieje, i że każdego może On obdarzyć wyzwoleniem. Ponieważ nie wiedzą, że ma On tak wiele cech transcendentalnych, wyśmiewają się z Niego.

    Nie wiedzą też, że pojawianie się Najwyższej Osoby Boga w tym świecie materialnym jest manifestacją Jego wewnętrznej energii. On jest panem energii materialnej. Tak jak to już zostało wyjaśnione w kilku miejscach (mama maya duratyaya), twierdzi On, że ta energia materialna, chociaż bardzo potężna, znajduje się całkowicie pod Jego kontrolą i spod wpływu jej może uwolnić się tylko ten, kto podporządkowuje się Jemu. Jeśli dusza podporządkowana Krsnie może uwolnić się spod wpływu energii materialnej, to jak Najwyższy Pan, który kieruje stworzeniem, utrzymywaniem i unicestwieniem całej natury kosmicznej, mógłby mieć ciało materialne podobne do naszych? Taka koncepcja Krsny jest całkowitą głupotą. Jednakże niemądre osoby nie mogą zrozumieć tego, że Osoba Boga, Krsna, pojawiający się tak jak zwykły człowiek, może być kontrolerem wszystkich atomów i potężnej manifestacji formy kosmicznej. Największe i najmniejsze przekracza ich wyobrażenie, więc nie mogą pojąć, że postać podobna ludzkiej istocie może jednocześnie kontrolować coś nieskończenie dużego i nieskończenie małego. W rzeczywistości, mimo iż kontroluje On skończone i nieskończone, znajduje się On z dala od wszystkich tych manifestacji. Jak oznajmiono wcześniej, jest to możliwe dzięki Jego yogam aiśvaram, niepojętej mocy transcendentalnej. Chociaż niemądrzy ludzie nie potrafią sobie wyobrazić, w jaki sposób Krsna, który pojawia się tak jak ludzka istota, może kontrolować coś nieskończenie dużego i nieskończenie małego; to czyści wielbiciele przyjmują to bez zastrzeżeń, gdyż wiedzą, że Krsna jest Najwyższą Osobą Boga. Dlatego całkowicie podporządkowują się Jemu i angażują się w świadomość Krsny, w służbę oddania dla Pana.

    Jest wiele kontrowersji pomiędzy impersonalistami i personalistami, jeśli chodzi o pojawianie się Pana w ludzkiej postaci. Jeśli jednak skonsultujemy się z Bhagavad-gitą i Śrimad-Bhagavatam, autoryzowanymi tekstami dla zrozumienia nauki o Krsnie, wtedy dowiemy się, że Krsna jest Najwyższą Osobą Boga. Nie jest On zwykłym człowiekiem, mimo iż pojawił się na tej Ziemi jak zwykła ludzka istota. W Pierwszym Rozdziale Pierwszego Canto Śrimad-Bhagavatam, gdzie mędrcy zapytują o czyny Krsny, mówią oni:

krtavan kila karmani    saha ramena keśavah

ati-martyani bhagavan    gudhah kapata-manusah

  "Pan Śri Krsna, Najwyższa Osoba Boga, razem z Balaramą, grał rolę ludzkiej istoty, i tak zamaskowany, dokonał wielu nadludzkich czynów." (Bhag. 1.1.20) Pojawianie się Pana w postaci człowieka zwodzi głupców. Żadna ludzka istota nie byłaby w stanie dokonać tak wspaniałych czynów, jakich dokonał Krsna będąc obecnym na tej Ziemi. Kiedy Krsna pojawił się przed Swoimi rodzicami, Vasudevą i Devaki, pojawił się najpierw w postaci czterorękiej i dopiero na prośbę rodziców przemienił się w zwykłe dziecko. Jak oznajmia Bhagavatam (10.3.46), babhuva prakrtah śiśuh: upodobnił się do zwykłego dziecka, zwykłej ludzkiej istoty. Tutaj również jest powiedziane, że Jego pojawianie się w postaci zwykłej ludzkiej istoty jest jedną z cech Jego transcendentalnego ciała. Również w Jedenastym Rozdziale Bhagavad-gity jest powiedziane: tenaiva rupena catur-bhujena. Arjuna modlił się do Krsny, aby Ten ponownie ukazał mu Swoją postać czteroręką. Po objawieniu tej formy, Krsna, na prośbę Arjuny, z powrotem przyjął Swoją oryginalną, podobną formie ludzkiej postać (manusam rupam). Wszystkie te różne cechy i postacie Najwyższego Pana z pewnością nie są właściwe dla zwykłej, ludzkiej istoty.

    Niektórzy z tych, którzy wyśmiewają Krsnę – ci, którzy znajdują się pod wpływem filozofii Mayavadi – cytują następujący werset ze Śrimad-Bhagavatam (3.29.21), aham sarvesu bhutesu bhutatmavasthitah sada: "Najwyższy obecny jest w każdej żywej istocie", mający według nich dowodzić, że Krsna jest jedynie zwykłym człowiekiem. Zamiast zajmować się interpretacjami osób wyśmiewających Krsnę, powinniśmy raczej zwrócić uwagę na tłumaczenie tego szczególnego wersetu przez acaryów ze szkoły Vaisnava, takich jak Jiva Gosvami i Viśvanatha Cakravarti Thakura. Komentując ten werset Jiva Gosvami mówi, że Krsna w Swojej pełnej, kompletnej ekspansji jako Paramatma, czyli jako Dusza Najwyższa, obecny jest zarówno w istotach poruszających się, jak i nieruchomych. Dlatego każdy początkujący wielbiciel, który jedynie zwraca uwagę na arca-murti, formę Najwyższego Pana w świątyni, a nie oddaje szacunku innym żywym istotom, nie odnosi żadnej korzyści z wielbienia formy Pana w świątyni. Są trzy rodzaje wielbicieli Pana i spośród nich wielbiciel początkujący (neofita w świadomości Krsny) znajduje się na najniższym etapie. Początkujący wielbiciel zwraca większą uwagę na Bóstwa w świątyni, niż na innych wielbicieli, więc Viśvanatha Cakravarti Thakura ostrzega, że należy skorygować ten rodzaj mentalności. Wielbiciel powinien zrozumieć, że Krsna, jako Paramatma, obecny jest w sercu każdego; zatem każde ciało jest uosobieniem świątyni Pana. Więc tak jak oddaje się szacunek świątyni Pana, podobnie należy we właściwy sposób oddawać szacunek każdemu ciału, w którym przebywa Paramatma. Każdemu ciału należy oddawać właściwy szacunek i nie należy nikogo lekceważyć.

    Jest również wielu impersonalistów, którzy wyśmiewają kult świątynny. Mówią, że skoro Bóg jest wszędzie, dlaczego ktoś ogranicza się do czczenia Go w świątyni? Ale jeśli Bóg jest wszędzie, czyż nie ma Go w świątyni albo w Bóstwie? Chociaż wyznawcy Boga osobowego i impersonaliści będą ciągle walczyć ze sobą, doskonały wielbiciel w świadomości Krsny wie, że mimo iż Krsna jest Najwyższą Osobą, jest On wszechprzenikający, jak potwierdza to Brahma-samhita. Chociaż Jego osobistą siedzibą jest Goloka Vrndavana, gdzie zawsze przebywa, to jednak poprzez różne manifestacje Swoich energii i poprzez Swoje pełne ekspansje jest On obecny wszędzie, we wszystkich częściach stworzenia materialnego i duchowego.

09.12*

moghaśa mogha-karmano    mogha-jnana vicetasah

raksasim asurim caiva    prakrtim mohinim śritah

mogha-aśah - zawiedzeni w swoich nadziejach; mogha-karmanah - nie odnoszący sukcesu w pracy dla korzyści; mogha-jnanah - zawiedzeni w wiedzy, vicetasah - zdezorientowani; raksasim - demoniczne; asurim - ateistyczne; ca - i; eva - z pewnością; prakrtim - natura; mohinim - dezorientujący; śritah - przyjmując schronienie.

09.12   Zdezorientowani w ten sposób, przyciągani są przez różnego rodzaju demoniczne i ateistyczne poglądy. Z powodu tej ułudy, zawodzą wszelkie ich nadzieje na wyzwolenie, a ich działania dla zysku i kultywowanie wiedzy wszystkie kończą się fiaskiem.

09.12 Znaczenie: Jest wielu wielbicieli, którzy stwarzają pozory, że są w świadomości Krsny i pełnią służbę oddania, lecz w swoim sercu nie uważają Najwyższej Osoby Boga, Krsny, za Prawdę Absolutną. Takie osoby nigdy nie skosztują owocu służby oddania, którym jest powrót do Boga. Podobnie ci, którzy angażują się w przynoszące korzyści pobożne czyny, w nadziei wyzwolenia się z niewoli materialnej, również nigdy nie odniosą sukcesu, jeśli wyśmiewają Najwyższą Osobę Boga, Krsnę. Innymi słowy, osoby które kpią z Krsny, wszystkie są demonami albo ateistami. Siódmy Rozdział Bhagavad-gity mówi, że tacy niegodziwcy o naturze demonów nigdy nie podporządkowują się Krsnie. Dlatego ich umysłowe spekulacje dla osiągnięcia Prawdy Absolutnej doprowadzają ich do fałszywego wniosku, że zwykła żywa istota i Krsna są jednym i tym samym. Posiadając takie fałszywe przekonania, myślą, iż ciało każdej ludzkiej istoty przykryte jest jedynie naturą materialną, lecz skoro tylko ktoś wyzwala się z tego ciała materialnego, różnice pomiędzy nim samym a Bogiem przestają istnieć. Z powodu takiej ułudy udaremnione zostają ich próby stania się jednym z Krsną. Kultywowanie wiedzy duchowej przez ateistów i demony jest zawsze bezowocne. Takie jest znaczenie tego wersetu. Osoby takie na próżno kultywują wiedzę wedyjską zawartą w Vedanta-sutrze i Upanisadach.

    Uważanie Krsny, Najwyższej Osoby Boga, za zwykłego człowieka jest wielką obrazą. Ci, którzy to czynią, na pewno są pod wpływem ułudy i dlatego nie mogą zrozumieć wiecznej formy Krsny. Brhad-visnu-smrti mówi wyraźnie:

yo vetti bhautikam deham    krsnasya paramatmanah

sa sarvasmad bahis-karyah    śrauta-smarta-vidhanatah

mukham tasyavalokyapi    sa-celam snanam acaret

  "Kto uważa ciało Krsny za materialne, ten powinien być wyłączony ze wszystkich rytuałów i czynności śruti i smrti. A jeśli ktoś przypadkiem zobaczy twarz takiej osoby, powinien natychmiast wykąpać się w Gangesie, aby uwolnić się od zanieczyszczenia. Ludzie drwią z Krsny, ponieważ zazdrośni są o Najwyższą Osobę Boga. Ich przeznaczeniem są z pewnością powtarzające się narodziny w gatunkach demonicznego i ateistycznego życia. Wiedza ich wiecznie przykryta będzie ułudą i stopniowo cofną się oni w najciemniejsze regiony stworzenia."

09.13*

mahatmanas tu mam partha    daivim prakrtim aśritah

bhajanty ananya-manaso    jnatva bhutadim avyayam

maha-atmanah - wielkie dusze; tu - ale; mam - Mnie; partha - O synu Prthy; daivim - boska; prakrtim - natura; aśritah - przyjąwszy schronienie; bhajanti - pełnią służbę; ananya-manasah - z niezachwianym umysłem; jnatva - wiedząc; bhuta - stworzenia; adim - pierwotny, avyayam - niewyczerpany.

09.13   O synu Prthy, wielkie, nie ulegające złudzeniu dusze chronione są przez boską naturę. Znając Mnie jako Najwyższą Osobę Boga, pierwotnego i nieograniczonego, całkowicie angażują się w służbę oddania.

09.13 Znaczenie: Werset ten wyraźnie określa mahatmę. Pierwszą charakterystyczną cechą mahatmy jest to, że już usytuowany jest on w boskiej naturze. Nie podlega kontroli natury materialnej. W jaki sposób to osiąga? Tłumaczy to Rozdział Siódmy. kto podporządkowuje się Najwyższej Osobie Boga, Śri Krsnie, od razu uwalnia się spod kontroli natury materialnej. Taki jest warunek. Spod kontroli natury materialnej można uwolnić się jedynie poprzez podporządkowanie swojej duszy Najwyższej Osobie Boga. Taka jest wstępna recepta. Skoro tylko żywa istota, będąca marginalną energią Pana, uwalnia się spod kontroli natury materialnej, zaczyna podlegać kierownictwu natury duchowej. To przewodnictwo natury duchowej nazywa się daivi prakrti, naturą boską. Więc jeśli ktoś zostaje w ten sposób promowany – przez podporządkowanie się Najwyższej Osobie Boga – zostaje on wielką duszą, mahatmą.

    Mahatma nie poświęca swojej uwagi niczemu poza Krsną, jako że wie on doskonale, że Krsna jest oryginalną Najwyższą Osobą, przyczyną wszystkich przyczyn. Nie ma co do tego żadnych wątpliwości. Taki mahatma, czyli wielka dusza, rozwija się przez obcowanie z innymi mahatmami, czystymi wielbicielami. Czystych wielbicieli nie przyciągają nawet inne formy Krsny, takie jak np. czteroramienny Maha-Visnu. Przyciągani są jedynie do dwurękiej postaci Krsny. Nie interesują ich inne postacie Krsny ani żadna forma półboga czy istoty ludzkiej. Medytują jedynie o Krsnie, w świadomości Krsny. W tejże świadomości zawsze pełnią służbę oddania dla Pana, od której nic nie jest w stanie ich odciągnąć.

09.14*

satatam kartayanto mam    yatantaś ca drdha-vratah

namasyantaś ca mam bhaktya    nitya-yukta upasate

satatam - zawsze; kirtayantah - intonując; mam - o Mnie; yatantah - czyniąc zdecydowany wysiłek; ca - również; drdha-vratah - z determinacją; namasyantah - ofiarowując wyrazy szacunku; ca - i; mam - Mnie; bhaktya - w oddaniu; nitya-yuktah - zawsze zaangażowani; upasate - wielbią.

09.14   Zawsze intonując o Moich chwałach, czyniąc zdecydowany wysiłek, składając Mi pokłony, wielkie dusze nieprzerwanie czczą Mnie z oddaniem.

09.14 Znaczenie: Nie można wyprodukować mahatmy przez naznaczenie pieczęcią zwykłego człowieka. Jego cechy zostały opisane tutaj: mahatma zawsze zajęty jest gloryfikowaniem Najwyższego Pana Krsny, Osoby Boga. Nie jest zainteresowany niczym innym. Całkowicie oddaje się głoszeniu chwały Pana. Innymi słowy, nie jest on impersonalistą. Jeśli jest mowa o gloryfikacji, to gloryfikacja ta dotyczy Najwyższego Pana, Jego świętego imienia, Jego wiecznej formy, Jego transcendentalnych cech i Jego niezwykłych rozrywek. Należy gloryfikować wszystkie te rzeczy. Zatem mahatma przywiązany jest do Najwyższej Osoby Boga.

    Bhagavad-gita nie określa mianem mahatmy tego, kto przywiązany jest do bezosobowej cechy Najwyższego Pana, brahmajyoti. Jest on opisany w inny sposób w następnym wersecie. Mahatma zawsze zaangażowany jest w różne czynności służby oddania opisane w Śrimad-Bhagavatam, takie jak słuchanie i intonowanie o Visnu, a nie o jakimś półbogu czy istocie ludzkiej. Jest to oddanie: śravanam, kirtanam visnoh i smaranam, pamiętanie Go. Taki mahatma posiada wielkie zdecydowanie, aby ostatecznie osiągnąć towarzystwo Najwyższego Pana w jednej z pięciu transcendentalnych ras. Aby osiągnąć ten sukces, angażuje on wszelkie czyny: umysłowe, cielesne i wokalne, wszystko – w służbę dla Najwyższego Pana, Śri Krsny. To nazywane jest pełną świadomością Krsny.

    Są pewne czynności w służbie oddania, np. takie jak poszczenie w pewnych dniach (między innymi w jedenastym dniu po nowiu, czyli w Ekadaśi; w dzień pojawienia się Pana itd.), które nazywane są postanowieniami. Wszystkie te zasady i przepisy zostały ustanowione przez wielkich acaryów dla tych, którzy są prawdziwie zainteresowani osiągnięciem towarzystwa Boga w świecie transcendentalnym. Mahatmowie, czyli wielkie dusze, ściśle przestrzegają tych praw i przepisów, i dlatego na pewno osiągną pożądany rezultat.

    Jak opisano to w drugim wersecie tego rozdziału, służba oddania nie tylko jest łatwa, ale można ją spełniać w radosnym nastroju. Nie trzeba odbywać żadnych srogich pokut ani też czynić surowych wyrzeczeń. Bez względu na to, czy ktoś jest w małżeństwie, czy jest sannyasinem, czy brahmacarinem, każdy może – pod kierunkiem doświadczonego mistrza duchowego – uczynić swoje życie służbą oddania. Służbę oddania dla Najwyższej Osoby Boga można pełnić wszędzie: w jakichkolwiek warunkach i w jakiejkolwiek życiowej pozycji – w ten sposób można stać się prawdziwym mahatmą – wielką duszą.

09.15*

jnana-yajnena capy anye    yajanto mam upasate

ekatvena prthaktvena    bahudha viśvato-mukham

jnana-yajnena - przez kultywację wiedzy, ca - również; api - z pewnością; anye - inni; yajantah - poświęcając; mam - Mnie; upasate - wielbią; ekatvena - w jedności; prthaktvena - w dualizmach; bahudha - w różnorodności; viśvatah-mukham - i w formie kosmicznej.

09.15   Inni, którzy pełnią ofiarę przez kultywowanie wiedzy, czczą Najwyższego Pana jako jednego bez wtórego, różnego w wielu, i w formie kosmicznej.

09.15 Znaczenie: Werset ten jest podsumowaniem wersetów poprzednich. Pan mówi Arjunie, że ci, którzy posiadają czystą świadomość Krsny i nie znają niczego poza Krsną, nazywani są mahatmami. Są też inne osoby, które nie zajmują takiej samej pozycji jak mahatmowie, ale które również na różne sposoby czczą Krsnę. Niektórzy z nich zostali już określeni jako będący w niedoli, cierpiący nędzę, nękani ciekawością i ci, którzy zajmują się kultywowaniem wiedzy. Są jeszcze inni, zajmujący jeszcze niższe pozycje, i tych można podzielić na trzy grupy.

(1) tych, którzy czczą siebie samych jako równych Najwyższemu Panu,

(2) tych, którzy wymyślaj jakąś formę Najwyższego Pana i oddają jej cześć,

(3) i tych, którzy uznają i wielbią Pana w Jego formie kosmicznej, czyli viśva-rupa.

Spośród tych trzech wyżej wymienionych rodzajów ludzi, najbardziej liczną grupę stanowi najniżej usytuowani, czyli ci, którzy czczą samych siebie jako Najwyższego Pana, uważając się za monistów. Myśląc, iż sami są Najwyższym Panem, samym sobie oddają cześć. Jest to również pewien rodzaj wielbienia Boga, gdyż rozumieją oni, że w rzeczywistości są duszą, a nie tym materialnym ciałem. Przynajmniej takie rozumienie jest dominujące. Na ogół w ten sposób czczą Boga impersonaliści. Do klasy drugiej należy zaliczyć czcicieli półbogów, tych, którzy w swoim wyobrażeniu każdą formę uważają za formę Najwyższego Pana. A do trzeciej klasy należą ci, którzy nie mogą pojąć niczego poza manifestacją tego materialnego wszechświata. Uważając wszechświat za ogromny organizm czy istotę, jemu oddają cześć. Wszechświat jest również formą Pana.

09.16*

aham kratur aham yajnah    svadhaham aham ausadham

mantro 'ham aham evajyam    aham agnir aham hutam

aham - Ja; kratuh - rytuał wedyjski; aham - Ja; yajnah - ofiara smrti; svadha - oblacja; aham - Ja; aham - Ja; ausadham - zioło lecznicze; mantrah - transcendentalny śpiew; aham - Ja; aham - Ja; eva - na pewno; ajyam - stopione masło; aham - Ja; agnih - ogień; aham - Ja; hutam - ofiara.

09.16   Ale to Ja jestem rytuałem, poświęceniem, ofiarą dla przodków, ziołem leczniczym i transcendentalnym śpiewem. Ja jestem masłem, ogniem i ofiarą.

09.16 Znaczenie: Krsna jest również ofiarą wedyjską znaną jako jyotistoma i On jest również maha-yajną, o której mówi smrti. Oblacje dla Pitrloki albo ofiary dla zadowolenia Pitrloki, uważane za rodzaj leku w postaci oczyszczonego masła, są również Krsną. Krsną są również mantry śpiewane przy tej okazji, jak również wszelkie artykuły zrobione z produktów mlecznych w celu ofiarowania. Krsną jest też ogień, który jest jednym z pięciu elementów materialnych i dlatego uważany jest za oddzielną energię Krsny. Innymi słowy, ofiary wedyjskie polecane w części Ved zwanej karma-kanda są w całości również Krsną. Należy zatem rozumieć, że ci, którzy zaangażowani są w służbę oddania dla Krsny, spełnili wszystkie ofiary polecane w Vedach.

09.17*

pitaham asya jagato    mata dhata pitamahah

vedyam pavitram omkara    rk sama yajur eva ca

pita - ojciec; aham - Ja; asya - tego; jagatah - wszechświat; mata - matka; dhata - ostoja; pitamahah - dziadek; vedyam - to, co jest do poznania; pavitram - to, co oczyszcza; om-kara - sylaba om; rk - Rg Veda; sama - Sama Veda; yajuh - Yajur Veda,; eva - z pewnością; ca - i.

09.17   Ja jestem ojcem tego wszechświata, matką, ostoją, żywicielem, przodkiem. Ja jestem przedmiotem wiedzy, tym, który oczyszcza i sylabą om. Ja także jestem Rg, Sama i Yajur Vedą.

09.17 Znaczenie: Cała manifestacja kosmiczna, poruszająca się i nieruchoma, manifestuje się poprzez różne oddziaływania energii Krsny. W życiu materialnym tworzymy różne związki z różnymi żywymi istotami, które nie są niczym innym, jak tylko marginalną energią Krsny, ale w tworzeniu prakrti niektóre z nich zdają się być naszym ojcem, matką, dziadkiem, stwórcą itd. W rzeczywistości jednak są one wszystkie integralnymi cząstkami Krsny. I jako takie, te żywe istoty, zdające się być naszym ojcem, matką itd., nie są niczym innym, tylko Krsną. W tym wersecie słowo dhata oznacza "stwórcę". Nie tylko nasz ojciec i matka są cząstkami Krsny, lecz także stwórca, dziadek i babka itd. są Krsną. Właściwie każda żywa istota, będąc integralną cząstką Krsny – jest Krsną. Zatem wszystkie Vedy kierują nas jedynie ku Krsnie. Każda wiedza, którą czerpiemy z Ved, jest jedynie krokiem w kierunku poznania Krsny. Krsną są szczególnie wszystkie te tematy, które pozwalają nam oczyścić naszą konstytucjonalną pozycję. Podobnie, żywa istota, która zgłębia zasady wedyjskie, jest również integralną cząstką Krsny, a zatem też jest Krsną. Słowo om, nazywane pranava i występujące we wszystkich mantrach wedyjskich, jest transcendentalną wibracją dźwiękową i również jest Krsną. Występuje ono we wszystkich hymnach zawartych w czterech Vedach:

Sama,

Yajur,

Rg i

Atharva,

gdzie jest sylabą dominującą, dlatego więc uważane jest za Krsnę.

09.18*

gatir bharta prabhuh saksi    nivasah śaranam suhrt

prabhavah pralayah sthanam    nidhanam bijam avyayam

gatih - cel; bharta - żywiciel; prabhuh - Pan; saksi - świadek; nivasah - siedziba; śaranam - schronienie; su-hrt - najbliższy przyjaciel; prabhavah - stworzenie; pralayah - unicestwienie;

sthanam - podstawa; nidhanam - miejsce spoczynku; bijam - nasienie; avyayam - niezniszczalne.

09.18   Ja jestem celem, żywicielem, panem, świadkiem, siedzibą, schronieniem i najdroższym przyjacielem. Ja jestem stworzeniem i unicestwieniem, podstawą wszystkiego, miejscem spoczynku i wiecznym nasieniem.

09.18 Znaczenie: Gati oznacza cel podróży, miejsce, gdzie chcemy się udać. Celem ostatecznym jest Krsna, mimo iż ludzie nie wiedzą o tym. Kto nie zna Krsny, ten błądzi i jego tzw. postęp jest albo częściowy, albo wyimaginowany. Jest wiele osób, które za swój cel uważają innych półbogów i przez ścisłe stosowanie się do odpowiednich metod osiągają różne planety, takie jak Candraloka, Suryaloka, Indraloka, Maharloka itd. Lecz wszystkie takie loki, czyli planety, będąc stworzonymi przez Krsnę, jednocześnie są Krsną i nie są Krsną. Są Krsną, ponieważ są manifestacjami energii Krsny, ale w rzeczywistości są one jedynie krokiem w kierunku realizacji Krsny. Zbliżanie się do różnych energii Krsny jest pośrednim zbliżaniem się do Krsny. Należy jednak zbliżyć się do Krsny bezpośrednio, to zaoszczędzi czasu i energii. Jeśli jest możliwość dostania się na szczyt budynku za pomocą windy, dlaczego wspinać się schodami? Energia Krsny jest podstawą wszystkiego i nic nie może istnieć poza schronieniem Krsną. Krsna jest najwyższym władcą, ponieważ wszystko należy do Niego i wszystko opiera się na Jego energii. Będąc obecnym w sercu każdej żywej istoty, jest On też najwyższym świadkiem. Nasze miejsce pobytu, kraje czy planety, na których żyjemy, są również Krsną. Krsna jest ostatecznym celem i schronieniem i dlatego powinniśmy przyjąć schronienie w Nim, czy to dla ochrony, czy w celu uwolnienia się z naszych niedoli. Kiedykolwiek przyjdzie nam przyjąć jakieś schronienie, powinniśmy pamiętać, że tym schronieniem ma być siła żywotna. Krsna jest najwyższą żywą istotą. Ponieważ Krsna jest źródłem naszej generacji, czyli najwyższym ojcem, nikt nie może być lepszym od Niego przyjacielem ani też nikt nie może nam lepiej życzyć niż On.